Mantra 6
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
पूषन्ननु प्र गा इहि यजमानस्य सुन्वतः । अस्माकं स्तुवतामुत ॥
Samhita Patha (IAST)
पूष॒न्ननु॒ प्र गा इ॑हि॒ यज॑मानस्य सुन्व॒तः । अ॒स्माकं॑ स्तुव॒तामु॒त ॥
Transliteration
pū́ṣann ánu prá gā́ ihí yájamānasya sunvatáḥ | asmā́kaṃ stuvatā́m utá ||
Translation
O Pūṣan, go forth following the Rays of Light for the sacrificer who presses the Soma; and for us also who give thee the word of praise.
Padapatha (Word Analysis)
पूष॑न् । अनु॑ । प्र । गाः । इ॒हि॒ । यज॑मानस्य । सु॒न्व॒तः । अ॒स्माक॑म् । स्तु॒व॒ताम् । उ॒त ॥पूषन् । अनु । प्र । गाः । इहि । यजमानस्य । सुन्वतः । अस्माकम् । स्तुवताम् । उत ॥pūṣan | anu | pra | gāḥ | ihi | yajamānasya | sunvataḥ | asmākam | stuvatām | uta
Word by Word
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन (कर्तृ-प्रेरणार्थ संबोधन)
TypeNoun
Rootपूषन्- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
अनुalong; after
अनु:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ) — ‘along/after’
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth; forward
प्र:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ) — ‘forth/forward’
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
गाḥthe cows
गाḥ:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
इहिgo!; come!
इहि:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु; गत्यर्थ) [इ-]
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the sacrificer’
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक; ‘यज्ञकर्ता’)
सुन्वतःof (him) pressing Soma
सुन्वतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of (him) pressing/expressing (Soma)’
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootसु (धातु; ‘सोमं सुनोति’/प्रसव) → वर्तमान-कृदन्त ‘सुन्वत्’
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of us/our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्तुवताम्of (those) praising
स्तुवताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of (us) praising’
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootस्तु (धातु; स्तुत्यर्थ) → वर्तमान-कृदन्त ‘स्तुवत्’
उतand; also
उत:
समुच्चय/अवधारण (particle: ‘and/also’)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)