Mantra 5
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 family-book attribution)
Devata: Pūṣan
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.54; confirm against pada-count in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
पूषा गा अन्वेतु नः पूषा रक्षत्वर्वतः । पूषा वाजं सनोतु नः ॥
Samhita Patha (IAST)
पू॒षा गा अन्वे॑तु नः पू॒षा र॑क्ष॒त्वर्व॑तः । पू॒षा वाजं॑ सनोतु नः ॥
Transliteration
pūṣā gā́ anvétu naḥ pūṣā́ rakṣatv árvataḥ | pūṣā́ vā́jaṃ sanotu naḥ ||
Translation
May Pūṣan follow after our Rays of Light (the illumined herds); may Pūṣan guard us from the perilous path; may Pūṣan win for us the plenitude of effective Force.
Padapatha (Word Analysis)
पू॒षा । गाः । अनु॑ । ए॒तु॒ । नः॒ । पू॒षा । र॒क्ष॒तु॒ । अर्व॑तः । पू॒षा । वाज॑म् । स॒नो॒तु॒ । नः॒ ॥पूषा । गाः । अनु । एतु । नः । पूषा । रक्षतु । अर्वतः । पूषा । वाजम् । सनोतु । नः ॥pūṣā | gāḥ | anu | etu | naḥ | pūṣā | rākṣatu | arvataḥ | pūṣā | vājam | sanotu | naḥ
Word by Word
पूषाPūṣan (the god Pūṣan)
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक) < √पुष् (पुष्टौ/वर्धने)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अन्वेतुmay (he) follow / go after
अन्वेतु:
कर्तृ
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) + अनु-
नःof us / for us
नः:
सम्प्रदान (हित/लाभ) अथवा सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक) < √पुष्
रक्षत्व्may (he) protect
रक्षत्व्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने)
अर्वतःof the steed / of the horse
अर्वतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक) < √पुष्
वाजम्prize; strength; (winning) bounty
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सनोतुmay (he) win / bestow
सनोतु:
कर्तृ
TypeVerb
Root√सन्/सन् (लाभे/प्राप्तौ)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान (हित/लाभ) अथवा सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)