Mantra 10
Sukta 6.53
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
उत नो गोषणिं धियमश्वसां वाजसामुत । नृवत्कृणुहि वीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त नो॑ गो॒षणिं॒ धिय॑मश्व॒सां वा॑ज॒सामु॒त । नृ॒वत्कृ॑णुहि वी॒तये॑ ॥
Transliteration
utá no gṓṣaṇiṁ dhíyam aśvasā́ṁ vā́jasām utá | nṛvát kṛṇuhi vītáye ||
Translation
And make for us a thought that wins the cows—also one that wins the horses and the plenitudes of force; make it manful and effective for our receiving and enjoyment.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । नः॒ । गो॒ऽसनि॑म् । धिय॑म् । अ॒श्व॒साम् । वा॒ज॒साम् । उ॒त । नृ॒ऽवत् । कृ॒णु॒हि॒ । वी॒तये॑ ॥उत । नः । गोसनिम् । धियम् । अश्वसाम् । वाजसाम् । उत । नृवत् । कृणुहि । वीतये ॥uta | naḥ | go--saṇim | dhiyam | aśvasām | vājasām | uta | nṛ-vat | kṛṇuhi | vītaye
Word by Word
उतand; also; moreover
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद्
गोषणिम्cattle-winning (gain of cows), booty of cows
गोषणिम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootगो-षणि (प्रातिपदिक: गोषणि-)
धियम्thought; prayer; inspired hymn
धियम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक: धिय्/धी-)
अश्वसाम्horse-winning; winning horses
अश्वसाम्:
कर्म (object; qualifier)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअश्व-सा (प्रातिपदिक: अश्वसा-)
वाजसाम्prize-winning; winning the prize (vāja)
वाजसाम्:
कर्म (object; qualifier)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवाज-सा (प्रातिपदिक: वाजसा-)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
नृवत्manfully; like a man; with manly strength
नृवत्:
—
TypeAdverbial (indeclinable use of -वत् form)
Rootनृवत् (प्रातिपदिक: नृवत्) < नृ + वत्
कृणुहिmake; do; accomplish
कृणुहि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
वीतयेfor enjoyment/feasting; for (our) aid/refreshment
वीतये:
सम्प्रदान (purpose/beneficiary)
TypeNoun
Rootवीति (प्रातिपदिक: वीतिः) < √वी (वे/वय्) ‘to pursue/enjoy’ (Vedic: enjoyment/feast/aid)