HomeRig VedaMandala 6Sukta 5Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.5

Devata: Agni

यो नः सनुत्यो अभिदासदग्ने यो अन्तरो मित्रमहो वनुष्यात् । तमजरेभिर्वृषभिस्तव स्वैस्तपा तपिष्ठ तपसा तपस्वान् ॥

यो न॒: सनु॑त्यो अभि॒दास॑दग्ने॒ यो अन्त॑रो मित्रमहो वनु॒ष्यात् । तम॒जरे॑भि॒र्वृष॑भि॒स्तव॒ स्वैस्तपा॑ तपिष्ठ॒ तप॑सा॒ तप॑स्वान् ॥

yo naḥ sanutyo abhi-dāsad agne yo antaraḥ mitra-maho vanuṣyāt | tam ajarebhir vṛṣabhis tava svais tapā tapiṣṭha tapasā tapasvān ||

Whoever, O Agni, would assail us from afar, or whoever within would undermine the Friend of the great—burn him with your own unfailing bulls, O most burning one; burn him with your burning, you who are full of tapas.

यः । नः॒ । सनु॑त्यः । अ॒भि॒ऽदास॑त् । अ॒ग्ने॒ । यः । अन्त॑रः । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । व॒नु॒ष्यात् । तम् । अ॒जरे॑भिः । वृष॑ऽभिः । तव॑ । स्वैः । तप॑ । त॒पि॒ष्ठ॒ । तप॑सा । तप॑स्वान् ॥यः । नः । सनुत्यः । अभिदासत् । अग्ने । यः । अन्तरः । मित्रमहः । वनुष्यात् । तम् । अजरेभिः । वृषभिः । तव । स्वैः । तप । तपिष्ठ । तपसा । तपस्वान् ॥yaḥ | naḥ | sanutyaḥ | abhi-dāsat | agne | yaḥ | antaraḥ | mitra-mahaḥ | vanuṣyāt | tam | ajarebhiḥ | vṛṣa-bhiḥ | tava | svaiḥ | tapa | tapiṣṭha | tapasā | tapasvān

यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्नेः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्) / हित-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सनुत्यःancient, from of old
सनुत्यः:
विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootसनुत्य (प्रातिपदिक; ‘सनु’/‘सनुति’ ‘प्राचीन/पुरातन/पूर्ववत्’ इत्यर्थे)
अभिदासत्attacked / assailed
अभिदासत्:
क्रिया (कर्तृ=यः)
TypeVerb
Rootअभि-√दस् (दस्/दंस्) ‘आक्रमणे/उपसर्पणे’ (Vedic)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्नेः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरःinner, within
अन्तरः:
विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
मित्रम्friendship / a friend
मित्रम्:
कर्म (वनुष्येत्) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अहःdaylight / day
अहः:
कर्म (वनुष्येत्) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
वनुष्येत्would seek / would win
वनुष्येत्:
क्रिया (कर्तृ=यः)
TypeVerb
Root√वन् (वन्) ‘इच्छायाम्/लाभे/प्राप्तौ’ (Vedic: ‘to seek, to win’)
तम्him
तम्:
कर्म (तपा…तपस्वान्) / लक्ष्य
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अजरेभिःwith unaging (ones)
अजरेभिः:
करण (वृषभिः सह) / साधन
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; a-jar ‘not aging’)
वृषभिःwith bulls (mighty ones)
वृषभिः:
करण (तपसा-क्रियायाः साधन/सहचर)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (त्वदीय)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वैःown
स्वैः:
करण/सहचर (वृषभिः विशेषणम्)
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (प्रातिपदिक)
तपाburn!
तपा:
आज्ञा-क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
TypeVerb
Root√तप् ‘सन्तापे/दीप्तौ’
तपिष्ठO most burning / most ardent
तपिष्ठ:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (used vocatively) / Kṛdanta-like
Rootतपिष्ठ (तपस्-तमा/इष्ठ; superlative stem)
तपसाwith heat / with ardor
तपसा:
करण (तप-क्रियायाः साधनम्)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
तपस्वान्possessing ardor
तपस्वान्:
कर्तृ (अग्निः) / विशेषण
TypeAdjective
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक; ‘possessing tapas’)