HomeRig VedaMandala 6Sukta 48Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

आ यः पप्रौ भानुना रोदसी उभे धूमेन धावते दिवि । तिरस्तमो ददृश ऊर्म्यास्वा श्यावास्वरुषो वृषा श्यावा अरुषो वृषा ॥

आ यः प॒प्रौ भा॒नुना॒ रोद॑सी उ॒भे धू॒मेन॑ धावते दि॒वि । ति॒रस्तमो॑ ददृश॒ ऊर्म्या॒स्वा श्या॒वास्व॑रु॒षो वृषा श्या॒वा अ॑रु॒षो वृषा॑ ॥

ā yáḥ papráu bhānúnā ródasī ubhé dhūména dhāvate diví | tirás támo dadṛśa ū́rmyāsv ā́ śyā́vāsv aruṣó vṛ́ṣā ā́ śyā́vā aruṣó vṛ́ṣā ||

He who has filled both Heaven and Earth with his radiance, who runs in the sky with his smoke—he is seen beyond the darkness. In the surging waves, in the dark currents, the Ruddy Bull appears, the Ruddy Bull amid the dark.

आ । यः । प॒प्रौ । भा॒नुना॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । धू॒मेन॑ । धा॒व॒ते॒ । दि॒वि । ति॒रः । तमः॑ । द॒दृ॒शे॒ । ऊर्म्या॑सु । आ । श्या॒वासु॑ । अ॒रु॒षः । वृषा॑ । आ । श्या॒वाः । अ॒रु॒षः । वृषा॑ ॥आ । यः । पप्रौ । भानुना । रोदसी इति । उभे इति । धूमेन । धावते । दिवि । तिरः । तमः । ददृशे । ऊर्म्यासु । आ । श्यावासु । अरुषः । वृषा । आ । श्यावाः । अरुषः । वृषा ॥ā | yaḥ | paprau | bhānunā | rodasī iti | ubhe iti | dhūmena | dhāvate | divi | tiraḥ | tamaḥ | dadṛśe | ūrmyāsu | ā | śyāvāsu | aruṣaḥ | vṛṣā | ā | śyāvāḥ | aruṣaḥ | vṛṣā

hither; forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पप्रौhas filled; has pervaded
पप्रौ:
TypeVerb
Rootप्रा (धातु; √prā ‘to fill, to pervade’)
भानुनाwith (his) beam; with radiance
भानुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)
उभेboth
उभे:
Karma
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
धूमेनwith smoke
धूमेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
धावतेrushes; speeds
धावते:
TypeVerb
Rootधाव् (धातु; √dhāv ‘to run, rush’)
दिविin heaven; in the sky
दिवि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
तिरःacross; beyond
तिरः:
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/उपसर्गीय)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
ददृशेappeared; was seen
ददृशे:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु; √dṛś ‘to see, appear’)
ऊर्म्यासुin the waves
ऊर्म्यासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
forth; fully
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
श्यावासुin the dark/black (ones)
श्यावासु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootश्याव (विशेषण-प्रातिपदिक)
अरुषःruddy; tawny; shining
अरुषः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअरुष (विशेषण-प्रातिपदिक)
वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषन्/वृषा (प्रातिपदिक; ‘bull’)
श्यावाःdark; black
श्यावाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्याव (विशेषण-प्रातिपदिक)
अरुषःruddy; tawny
अरुषः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअरुष (विशेषण-प्रातिपदिक)
वृषाbull; mighty one
वृषा:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषन्/वृषा (प्रातिपदिक)