HomeRig VedaMandala 6Sukta 48Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni (kindled fire; R̥ta-embryo)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

यमापो अद्रयो वना गर्भमृतस्य पिप्रति । सहसा यो मथितो जायते नृभिः पृथिव्या अधि सानवि ॥

यमापो॒ अद्र॑यो॒ वना॒ गर्भ॑मृ॒तस्य॒ पिप्र॑ति । सह॑सा॒ यो म॑थि॒तो जाय॑ते॒ नृभि॑: पृथि॒व्या अधि॒ सान॑वि ॥

yám ā́po ádrayo vánā gárbham ṛtásya pípṛti | sáhasā yó mathitó jā́yate nṛ́bhiḥ pṛthivyā́ ádhi sā́navi ||

Him the Waters, the Stones, the Woods nourish as the embryo of the Truth. He who is born by force when churned by the human powers, is generated upon the ridge of Earth.

यम् । आपः॑ । अद्र॑यः । वना॑ । गर्भ॑म् । ऋ॒तस्य॑ । पिप्र॑ति । सह॑सा । यः । म॒थि॒तः । जाय॑ते । नृऽभिः॑ । पृ॒थि॒व्याः । अधि॑ । सान॑वि ॥यम् । आपः । अद्रयः । वना । गर्भम् । ऋतस्य । पिप्रति । सहसा । यः । मथितः । जायते । नृभिः । पृथिव्याः । अधि । सानवि ॥yam | āpaḥ | adrayaḥ | vanā | garbham | ṛtasya | piprati | sahasā | yaḥ | math itaḥ | jāyate | nṛ-bhiḥ | pṛthivyāḥ | adhi | sānavi

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अद्रयःthe stones (press-stones)
अद्रयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
वनाःthe woods/forests (wooden implements)
वनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
गर्भम्the embryo/seed
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पिप्रतिthey fill/nourish
पिप्रति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ/पॢ (पिपर्ति/पिप्रति ‘to fill, to nourish’)
सहसाwith might, by force
सहसा:
करण
TypeNoun (instrumental adverbial)
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मथितःchurned/produced by churning
मथितः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootमथ् (धातु) → मथित (कृदन्त)
जायतेis born/arises
जायते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
नृभिःby men, with men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अधिupon, on
अधि:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सानविon the ridge/summit
सानवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)