HomeRig VedaMandala 6Sukta 47Mantra 29
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Dundubhi (war-drum) as empowered instrument, in alliance with Indra and the Gods
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उप श्वासय पृथिवीमुत द्यां पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूरिन्द्रेण देवैर्दूराद्दवीयो अप सेध शत्रून् ॥

उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒ विष्ठि॑तं॒ जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी॑यो॒ अप॑ सेध॒ शत्रू॑न् ॥

úpa śvāsaya pṛthivī́m utá dyā́m purutrā́ te manutā́ṃ víṣṭhitaṃ jágat | sá dundubhe sajū́r índreṇa deváir dūrā́d davī́yo ápa sedha śátrūn ||

Breathe upon the Earth and upon Heaven; let the world of men, spread out in many places, take heart through you. O Drum, united with Indra and the Gods, drive away the enemies—far off, still farther—banish the hostile forces from our field.

उप॑ । श्वा॒स॒य॒ । पृ॒थि॒वीम् । उ॒त । द्याम् । पु॒रु॒ऽत्रा । ते॒ । म॒नु॒ता॒म् । विऽस्थि॑तम् । जग॑त् । सः । दु॒न्दु॒भे॒ । स॒ऽजूः । इन्द्रे॑ण । दे॒वैः । दू॒रात् । दवी॑यः । अप॑ । से॒ध॒ । शत्रू॑न् ॥उप । श्वासय । पृथिवीम् । उत । द्याम् । पुरुत्रा । ते । मनुताम् । विस्थितम् । जगत् । सः । दुन्दुभे । सजूः । इन्द्रेण । देवैः । दूरात् । दवीयः । अप । सेध । शत्रून् ॥upa | śvāsaya | pṛthivīm | uta | dyām | puru-trā | te | manutām | vi-sthitam | jagat | saḥ | dundubhe | sa-jūḥ | indreṇa | devaiḥ | dūrāt | davīyaḥ | apa | sedha | śatrūn

उपup, forth; (as preverb)
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
श्वासयmake (it/them) breathe; blow upon, animate
श्वासय:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√श्वस् (श्वसँ प्राणने) → श्वासयति (णिच्)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (स्त्री)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
द्याम्the sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (स्त्री; ‘sky’)
पुरुत्राin many places, widely
पुरुत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय; पुरु + -त्रा)
तेof you, your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
मनुताम्let (them) think/acknowledge; let (them) heed
मनुताम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√मन् (मनँ ज्ञाने) → मनुते (आत्मनेपद) / मनुताम् (आज्ञार्थ 3pl)
विष्ठितम्set apart, established, spread out
विष्ठितम्:
Karma (विशेष्य ‘जगत्’ का विशेषण)
TypeParticiple
Root√स्था (ष्ठा/स्था) + वि- → विष्ठित (कृदन्त)
जगत्the moving world, creation
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत् (नपुंसक; ‘moving world’) < √गम्/√जग् (गतौ) (परम्परागत व्युत्पत्ति)
he
:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
दुन्दुभेO drum
दुन्दुभे:
Sambोधन
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (पुं; ‘drum’) → दुन्दुभे (सम्बोधन)
सजूःtogether, in unison
सजूः:
TypeIndeclinable
Rootसजूस्/सजुष् (अव्यय; ‘together, in accord’)
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुं)
देवैःwith the gods
देवैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (पुं)
दूरात्from afar
दूरात्:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootदूर (नपुंसक/अव्ययीभावप्राय; ‘far’) → दूरात्
दवीयःfarther away, more distant
दवीयः:
(क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootदवीयस् (तुलनात्मक; ‘farther’) < दूर
अपaway, off
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
सेधward off, repel, keep back
सेध:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सिध्/√सेध् (सेधँ वारणे/निवारणे)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (पुं)