HomeRig VedaMandala 6Sukta 47Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (with Tvaṣṭṛ invoked/mentioned as fashioner)
Chandas: Mixed/irregular; likely Triṣṭubh-family cadence but this verse shows a more compact structure (requires metrical verification)

युजानो हरिता रथे भूरि त्वष्टेह राजति । को विश्वाहा द्विषतः पक्ष आसत उतासीनेषु सूरिषु ॥

यु॒जा॒नो ह॒रिता॒ रथे॒ भूरि॒ त्वष्टे॒ह रा॑जति । को वि॒श्वाहा॑ द्विष॒तः पक्ष॑ आसत उ॒तासी॑नेषु सू॒रिषु॑ ॥

yujānó hárītā rathé bhū́ri tvaṣṭéhá rājati | kó viśvā́hā dviṣatáḥ pákṣa āsata utā́sīneṣu sū́riṣu ||

Yoking the tawny steeds to the chariot, the abundant fashioner shines here. Who, at any time, could be the wing/support of the hostile—whether among those seated as lords?

यु॒जा॒नः । ह॒रिता॑ । रथे॑ । भूरि॑ । त्वष्टा॑ । इ॒ह । रा॒ज॒ति॒ । कः । वि॒श्वाहा॑ । द्वि॒ष॒तः । पक्षः॑ । आ॒स॒ते॒ । उ॒त । आसी॑नेषु । सू॒रिषु॑ ॥युजानः । हरिता । रथे । भूरि । त्वष्टा । इह । राजति । कः । विश्वाहा । द्विषतः । पक्षः । आसते । उत । आसीनेषु । सूरिषु ॥yujānaḥ | haritā | rathe | bhūri | tvaṣṭā | iha | rājati | kaḥ | viśvāhā | dviṣataḥ | pakṣaḥ | āsate | uta | āsīneṣu | sūriṣu

युजानःyoking, harnessing
युजानः:
कर्तृ (राजति इत्यस्य)
TypeVerb (participle)
Rootयुज् (धातु) → युज् + शानच् (युजान-)
हरिताःthe tawny (mares)
हरिताः:
कर्तृ (युजानः इत्यस्य सह—युज्यन्ते) / सहकर्ता
TypeNoun (often adj. used substantively)
Rootहरित (प्रातिपदिक)
रथेon the chariot
रथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
भूरिabundantly, greatly
भूरि:
विशेषण (राजति इत्यस्य) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootभूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) अव्ययीभाववत्
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ (राजति) अथवा विषय/आश्रय (राजते—‘shines as’)
TypeNoun (proper name)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
देश-अधिकरण (राजति) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
राजतिshines, is resplendent
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
कःwho?
कः:
कर्तृ (आसत इत्यस्य) / प्रश्नकर्ता
TypePronoun (interrogative)
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाहाall day long, always
विश्वाहा:
काल-अधिकरण (आसत) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverb)
Rootविश्व + अहन् (समास/अव्ययीभाव) → विश्वाहा
द्विषतःthe hostile ones, foes
द्विषतः:
कर्म (आसत—‘were (as) wings against the foes’) / सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (participle used substantively)
Rootद्विष् (धातु) → द्विषत् (शतृ) / ‘द्विषत्’ (प्रातिपदिक)
पक्षाःwings, sides
पक्षाः:
कर्तृ (आसत) / विधेय
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
आसतwere
आसत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
उतand, also
उत:
समुच्चय/अन्वय (and, also)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
आसीनेषुsitting, seated
आसीनेषु:
अधिकरण (सूरिषु विशेषणम्) / अवस्थाविशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootआस् (धातु) → आसीन (क्त) (प्रातिपदिक)
सूरिषुamong the patrons/benefactors (noble givers)
सूरिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)