HomeRig VedaMandala 6Sukta 47Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन्नन्यमन्यमतिनेनीयमानः । एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

शृ॒ण्वे वी॒र उ॒ग्रमु॑ग्रं दमा॒यन्न॒न्यम॑न्यमतिनेनी॒यमा॑नः । ए॒ध॒मा॒न॒द्विळु॒भय॑स्य॒ राजा॑ चोष्कू॒यते॒ विश॒ इन्द्रो॑ मनु॒ष्या॑न् ॥

śṛṇvé vīrá ugrám-ugraṃ damā-yán anyám-anyaṃ ati-nenī́yamānaḥ | edhamāná-dvíḷ ubháyasya rā́jā coṣkū́yate víśa índro manuṣyā̀n ||

The hero is heard—ever more and more formidable—subduing, driving beyond one after another. Growing, hating the divided, king of both (sides), Indra urges on the human clans to move and strive.

शृ॒ण्वे । वी॒रः । उ॒ग्रम्ऽउ॑ग्रम् । द॒म॒ऽयन् । अ॒न्यम्ऽअ॑न्यम् । अ॒ति॒ऽने॒नी॒यमा॑नः । ए॒ध॒मा॒न॒ऽद्विट् । उ॒भय॑स्य । राजा॑ । चो॒ष्कू॒यते॑ । विशः॑ । इन्द्रः॑ । म॒नु॒षया॑न् ॥शृण्वे । वीरः । उग्रम्उग्रम् । दमयन् । अन्यम्अन्यम् । अतिनेनीयमानः । एधमानद्विट् । उभयस्य । राजा । चोष्कूयते । विशः । इन्द्रः । मनुषयान् ॥śṛṇve | vīraḥ | ugram-ugram | dama-yan | anyam-anyam | ati-nenīyamānaḥ | edhamāna-dviṭ | ubhayasya | rājā | coṣkūyate | viśaḥ | indraḥ | manuṣayān

शृण्वेI hear / I listen
शृण्वे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (शृणोति)
वीरःthe hero
वीरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
उग्रम्fierce, formidable
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
उग्रम्fierce—fierce
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
दमायन्subduing, taming
दमायन्:
Kartā (qualifier of वीरः)
TypeParticiple (adjectival)
Rootदम (प्रातिपदिक) / √दम् (to tame) → कृत्-रूप
अन्यम्one (other)
अन्यम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अन्यम्another
अन्यम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अतिनेनीयमानःpressing on beyond, advancing over (them)
अतिनेनीयमानः:
Kartā (qualifier of वीरः)
TypeParticiple
Root√नी (to lead) with preverb अति + desiderative/causative-like intensification; participial formation
एधमानःgrowing strong, waxing
एधमानः:
Kartā (qualifier of वीरः)
TypeParticiple
Root√एध् (to grow, to prosper, to blaze)
द्विळुभयस्यof both sides / of both kinds
द्विळुभयस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective (compound)
Rootद्वि- + उभय (प्रातिपदिक) (Vedic compound)
राजाking
राजा:
Kartā (apposition to वीरः/इन्द्रः)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Root
उष्कूयतेhe roars / cries aloud
उष्कूयते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√उष्कूय्/√उस्कूय् (Vedic; ‘to shout/cry out, to roar’)
विशःthe clans / peoples
विशः:
Karma
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मनुष्यान्men / human beings
मनुष्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)