Mantra 1
Sukta 6.45
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Maṇḍala 6)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 6.45 opening; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥
Samhita Patha (IAST)
य आन॑यत्परा॒वत॒: सुनी॑ती तु॒र्वशं॒ यदु॑म् । इन्द्र॒: स नो॒ युवा॒ सखा॑ ॥
Transliteration
yá ā́nayat parāvátaḥ su-nī́tī turváśaṃ yádum | índraḥ sá no yúvā sakhā́ ||
Translation
He who led from the far distance Turvaśa and Yadu by the good guidance—Indra, may he be for us the young comrade.
Padapatha (Word Analysis)
यः । आ । अन॑यत् । प॒रा॒ऽवतः॑ । सुऽनी॑ती । तु॒र्वश॑म् । यदु॑म् । इन्द्रः॑ । सः । नः॒ । युवा॑ । सखा॑ ॥यः । आ । अनयत् । परावतः । सुनीती । तुर्वशम् । यदुम् । इन्द्रः । सः । नः । युवा । सखा ॥yaḥ | ā | anayat | parāvataḥ | su-nītī | turvaśam | yadum | indraḥ | saḥ | naḥ | yuvā | sakhā
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-
आनयत्led, brought
आनयत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु) with उपसर्ग आ-
परावतःfrom afar, from a distant place
परावतः:
Apādāna
TypeNoun (locative of place) / Adverbial Subanta
Rootपरावत् (प्रातिपदिक) < पर + अव (दूरार्थ) स्थानवाचक
सुनीतीSunīti (good guidance / Good-Policy; name/epithet)
सुनीती:
Kartā (आनयत्-क्रियायाः सहकर्तृ/सहायक-भावेन) অথবা संबोधन/विशेषणभावः
TypeNoun (proper/epithet)
Rootसु-नीति (प्रातिपदिक) < सु + नीति
तुर्वशम्Turvaśa (a man/tribal ancestor)
तुर्वशम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootतुर्वश (प्रातिपदिक; जन/नृ-नाम)
यदुम्Yadu (a man/tribal ancestor)
यदुम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootयदु (प्रातिपदिक; जन/नृ-नाम)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (इन्द्रः इति पुनरन्वयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / our
नः:
Sampradāna (यदि ‘to us’) / सम्बन्ध (यदि ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युवाyoung
युवा:
Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
सखाfriend, companion
सखा:
Kartā (नामरूपेण इन्द्रस्य)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)