Rig Veda 6.43.2: Mandala 6, Sukta 43, Mantra 2

Sukta 6.43

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition.

Devata: Indra.

Chandas: Gāyatrī (likely; refrain pattern).

Samhita Patha (Devanagari)

यस्य तीव्रसुतं मदं मध्यमन्तं च रक्षसे । अयं स सोम इन्द्र ते सुतः पिब ॥

Transliteration

yásya tīvrá-sutaṃ mádaṃ mádhyam ántaṃ ca rákṣase | ayáṃ sá sóma indra te sutáḥ píba ||

Translation

You who guard the ecstasy pressed in its sharp intensity—its middle and its end as well—this is that Soma for you, O Indra, pressed out: drink.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• तीव्रसुतम्: strongly-pressed (Soma-)
• तीव्रसुतम्: कर्म (मदम्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective (compound)
• Root: तीव्र (विशेषण-प्रातिपदिक) + सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press/express (Soma)’)

• मदम्: intoxication; exhilaration
• मदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• मध्यमन्तम्: having a middle end; of middle duration
• मध्यमन्तम्: कर्म (मदम्-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective (compound)
• Root: मध्यम (विशेषण-प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रक्षसे: you protect
• रक्षसे: कर्तृ (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (पालने)

• अयम्: this (here)
• अयम्: कर्तृ/विषय (निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्

• स: that; he
• स: कर्तृ/विषय (अनुवादक-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ते: for you; your
• ते: सम्प्रदान/सम्बन्ध (context: ‘for you/your’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते

• सुतः: pressed; expressed
• सुतः: कर्तृ/विषय (सोमस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (past passive) used as adjective/noun
• Root: सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press/express’)

• पिब: drink
• पिब: प्रवर्तक-क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने)