HomeRig VedaMandala 6Sukta 4Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.4

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni (Jātavedas; dawn-associated)
Chandas: Trishtubh (probable)

स नो विभावा चक्षणिर्न वस्तोरग्निर्वन्दारु वेद्यश्चनो धात् । विश्वायुर्यो अमृतो मर्त्येषूषर्भुद्भूदतिथिर्जातवेदाः ॥

स नो॑ वि॒भावा॑ च॒क्षणि॒र्न वस्तो॑र॒ग्निर्व॒न्दारु॒ वेद्य॒श्चनो॑ धात् । वि॒श्वायु॒र्यो अ॒मृतो॒ मर्त्ये॑षूष॒र्भुद्भूदति॑थिर्जा॒तवे॑दाः ॥

sá no vibhā́vā cakṣáṇir na vástor agnír vandā́ru védyaś canó dhāt | viśvā́yur yó amṛ́to mártyeṣūṣár-bhūd bhūd átithir jā́tavedāḥ ||

May he, our far-shining Agni, like a discerning eye at dawn, establish for us the adored and knowable (presence). He who is universal life, immortal in mortals—born with the Dawn—may Jātavedas become the guest (within us).

सः । नः॒ । वि॒भाऽवा॑ । च॒क्षणिः॑ । न । वस्तोः॑ । अ॒ग्निः । व॒न्दारु॑ । वेद्यः॑ । चनः॑ । धा॒त् । वि॒श्वऽआ॑युः । यः । अ॒मृतः॑ । मर्त्ये॑षु । उ॒षः॒ऽभुत् । भूत् । अति॑थिः । जा॒तऽवे॑दाः ॥सः । नः । विभावा । चक्षणिः । न । वस्तोः । अग्निः । वन्दारु । वेद्यः । चनः । धात् । विश्वआयुः । यः । अमृतः । मर्त्येषु । उषःभुत् । भूत् । अतिथिः । जातवेदाः ॥saḥ | naḥ | vibhāvā | cakṣaṇiḥ | na | vastoḥ | agniḥ | vandāru | vedyaḥ | canaḥ | dhāt | viśva-āyuḥ | yaḥ | amṛtaḥ | martyeṣu | uṣaḥ-bhut | bhūt | atithiḥ | jāta-vedāḥ

सःhe (that one = Agni)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विभावाःthe all-shining one
विभावाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootवि-भा (धातु) → विभावन्/विभावस् (प्रातिपदिक)
चक्षणिःthe seer / the one with sight
चक्षणिः:
Kartā
TypeNoun
Rootचक्ष् (धातु) → चक्षणि (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
वस्तोःof the dwelling / of the house
वस्तोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवस्तु/वस्तु (प्रातिपदिक) ~ वस् (धातु) ‘वासे’ → वस्तो (RV form)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वन्दारुःthe praiser / worshipper
वन्दारुः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवन्द् (धातु) → वन्दारु (प्रातिपदिक)
वेद्यःto be known / worthy to be recognized
वेद्यः:
Kartā
TypeAdjective (gerundive)
Rootविद् (धातु) → वेद्य (कृत्-प्रातिपदिक; -य)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धात्may he place / bestow
धात्:
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘धारणे/स्थापने’
विश्वायुःhaving all life / life for all
विश्वायुः:
Kartā
TypeAdjective (compound)
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + आयु (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमृतःimmortal
अमृतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-मृत (प्रातिपदिक)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
उषर्भुत्dawn-born / arising at dawn
उषर्भुत्:
Kartā
TypeAdjective/Noun (compound epithet)
Rootउषस् (प्रातिपदिक) + √भू (धातु) → भूत् (कृत्)
भूत्became / has become
भूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु) ‘भवने’
अतिथिःguest
अतिथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
जातवेदाःJātavedas (Agni, knower of all births)
जातवेदाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootजात (√जन् क्त) + वेदस् (√विद्) → जातवेदस् (प्रातिपदिक)