HomeRig VedaMandala 6Sukta 31Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.31

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (RV 6.31 Indra hymn)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अभूरेको रयिपते रयीणामा हस्तयोरधिथा इन्द्र कृष्टीः । वि तोके अप्सु तनये च सूरेऽवोचन्त चर्षणयो विवाचः ॥

अभू॒रेको॑ रयिपते रयी॒णामा हस्त॑योरधिथा इन्द्र कृ॒ष्टीः । वि तो॒के अ॒प्सु तन॑ये च॒ सूरेऽवो॑चन्त चर्ष॒णयो॒ विवा॑चः ॥

abhū́r éko rayipate rayīṇā́m ā́ hástayor adhithā indra kṛṣṭī́ḥ | ví tókē ápsu tánaye ca sūrē’vócanta carṣaṇáyo vivā́caḥ ||

You have become the one lord of plenitudes; in your hands, O Indra, you hold the peoples. In home and in the waters, in the offspring and in the Sun, the human communities have spoken forth your manifold word.

अभूः॑ । एकः॑ । र॒यि॒ऽप॒ते॒ । र॒यी॒णाम् । आ । हस्त॑योः । अ॒धि॒थाः॒ । इ॒न्द्र॒ । कृ॒ष्टीः । वि । तो॒के । अ॒प्ऽसु । तन॑ये । च॒ । सूरे॑ । अवो॑चन्त । च॒र्ष॒णयः॑ । विवा॑चः ॥अभूः । एकः । रयिपते । रयीणाम् । आ । हस्तयोः । अधिथाः । इन्द्र । कृष्टीः । वि । तोके । अप्सु । तनये । च । सूरे । अवोचन्त । चर्षणयः । विवाचः ॥abhūḥ | ekaḥ | rayi-pate | rayīṇām | ā | hastayoḥ | adhithāḥ | indra | kṛṣṭīḥ | vi | toke | ap-su | tanaye | ca | sūre | avocanta | carṣaṇayaḥ | vivācaḥ

अभूःthou wast / thou becamest
अभूः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
रयिपतेO lord of wealth
रयिपते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative title)
Rootरयि-पति (प्रातिपदिक)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (पतेः)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
हस्तयोःin (thy) two hands / of (thy) two hands
हस्तयोः:
अधिकरण (स्थाने/आश्रये) अथवा सम्बन्ध
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
अधिथाःthou hast placed / established
अधिथाः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + अधि- (उपसर्ग)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper, vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कृष्टीःthe peoples, communities
कृष्टीः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
विapart, widely, in various ways
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तोकेin offspring, in the child
तोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
तनयेin progeny, in the son/descendant
तनये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सूरेin the sun / in the hero (sūra)
सूरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
अवोचन्तthey proclaimed, they uttered
अवोचन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + अव- (उपसर्ग)
चर्षणयःthe men, the peoples
चर्षणयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक)
विवाचःof diverse speech / eloquent
विवाचः:
कर्तृ (चर्षणयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि-वाच् (प्रातिपदिक; ‘speaking variously/clearly’)