HomeRig VedaMandala 6Sukta 30Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.30

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (RV 6.30 Indra hymn)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

भूय इद्वावृधे वीर्यायँ एको अजुर्यो दयते वसूनि । प्र रिरिचे दिव इन्द्रः पृथिव्या अर्धमिदस्य प्रति रोदसी उभे ॥

भूय॒ इद्वा॑वृधे वी॒र्या॑यँ॒ एको॑ अजु॒र्यो द॑यते॒ वसू॑नि । प्र रि॑रिचे दि॒व इन्द्र॑: पृथि॒व्या अ॒र्धमिद॑स्य॒ प्रति॒ रोद॑सी उ॒भे ॥

bhū́ya íd vā vāvṛdhe vīryā̀yaṁ éko ajúryo dayate vásūni | prá ririce divá índraḥ pṛthivyā́ árdham íd asya práti ródasī ubhé ||

Ever more he has grown for hero-power; the one, unfailing, dispenses the riches (the plenitudes). Indra has poured forth from Heaven and from Earth; half of his being answers to both the worlds.

भूयः॑ । इत् । व॒वृ॒धे॒ । वी॒र्या॑य । एकः॑ । अ॒जु॒र्यः । द॒य॒ते॒ । वसू॑नि । प्र । रि॒रि॒चे॒ । दि॒वः । इन्द्रः॑ । पृ॒थि॒व्याः । अ॒र्धम् । इत् । अ॒स्य॒ । प्रति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ ॥भूयः । इत् । ववृधे । वीर्याय । एकः । अजुर्यः । दयते । वसूनि । प्र । रिरिचे । दिवः । इन्द्रः । पृथिव्याः । अर्धम् । इत् । अस्य । प्रति । रोदसी इति । उभे इति ॥bhūyaḥ | it | vavṛdhe | vīryāya | ekaḥ | ajuryaḥ | dayate | vasūni | pra | ririce | d ivaḥ | indraḥ | pṛthivyāḥ | ardham | it | asya | prati | rodasī iti | ubhe iti

भूयःagain, more
भूयः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण) / वाक्योपपद
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; भूरि/भूयस्- ‘more, further’)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
वावृधेhas grown, has increased
वावृधे:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
वीर्यायfor (his) heroic power
वीर्याय:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
अजुर्यःunaging, undecaying
अजुर्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअजुर्य (प्रातिपदिक; a- + जुर्य ‘aging/decaying’)
दयतेgives, apportions
दयते:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (दाने) / (वेद.) √दय्/√दा ‘to distribute, apportion’
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
Karma
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
रिरिचेhas poured out, has lavished
रिरिचे:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√रिच् (रेचने ‘to empty, pour out, lavish’)
दिवःof/from heaven
दिवः:
Apādāna (उत्सर्ग/निर्गमन-भावे: ‘from heaven’) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof/from earth
पृथिव्याः:
Apādāna/सम्बन्ध (समुच्चयेन ‘(and) from earth’)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma (यदि ‘प्रति’ सह ‘towards the two worlds’) / अथवा Adhikaraṇa (लोकद्वय-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिवी)
उभेboth
उभे:
रोदसी-विशेषण
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)