HomeRig VedaMandala 6Sukta 27Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.27

Rishi: Bharadvāja (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एतत्त्यत्त इन्द्रियमचेति येनावधीर्वरशिखस्य शेषः । वज्रस्य यत्ते निहतस्य शुष्मात्स्वनाच्चिदिन्द्र परमो ददार ॥

ए॒तत्त्यत्त॑ इन्द्रि॒यम॑चेति॒ येनाव॑धीर्व॒रशि॑खस्य॒ शेष॑: । वज्र॑स्य॒ यत्ते॒ निह॑तस्य॒ शुष्मा॑त्स्व॒नाच्चि॑दिन्द्र पर॒मो द॒दार॑ ॥

etát tyát te indriyám acetí yénāvadhīr váraśikhasya śéṣaḥ | vájrasya yát te níhatasya śúṣmāt svanā́c cid indra paramó dadāra ||

This is that known sovereign power of yours, by which you struck down Śeṣa, the remnant of Varaśikha. Even from the thunder-sound of your hurled and smiting Vajra, O Indra, the highest obstruction breaks apart.

ए॒तत् । त्यत् । ते॒ । इ॒न्द्रि॒यम् । अ॒चे॒ति॒ । येन॑ । अव॑धीः । व॒रऽशि॑खस्य । शेषः॑ । वज्र॑स्य । यत् । ते॒ । निऽह॑तस्य । शुष्मा॑त् । स्व॒नात् । चि॒त् । इ॒न्द्र॒ । प॒र॒मः । द॒दार॑ ॥एतत् । त्यत् । ते । इन्द्रियम् । अचेति । येन । अवधीः । वरशिखस्य । शेषः । वज्रस्य । यत् । ते । निहतस्य । शुष्मात् । स्वनात् । चित् । इन्द्र । परमः । ददार ॥etat | tyat | te | indriyam | aceti | yena | avadhīḥ | vara-śikhasya | śeṣaḥ | vajrasya | yat | te | ni-hatasya | śuṣmāt | svanāt | cit | indra | paramaḥ | dadāra

एतत्this
एतत्:
Karma (अचेति इति क्रियायाः विषयः/कर्म)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्यत्that
त्यत्:
Karma (एतत् इत्यस्य सह-निर्देशः)
TypePronoun
Rootत्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha (इन्द्रियम् इत्यस्य सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, might
इन्द्रियम्:
Karma (अचेति—‘प्रकटम् अभवत्/ज्ञातम्’ इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
अचेतिbecame manifest / was perceived
अचेति:
TypeVerb
Rootचि (धातु; ‘चेत्/चिनोति’—to perceive/notice; Vedic: ‘to become manifest/known’)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवधीःyou slew
अवधीः:
TypeVerb
Rootवध् (धातु; to strike/kill) + अव (उपसर्ग)
वरशिखस्यof Varashikha (proper name)
वरशिखस्य:
Sambandha (शेषः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर-शिख (समास-प्रातिपदिक; ‘वर’ + ‘शिख’)
शेषःthe remnant / survivor
शेषः:
Karma (अवधीः इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
वज्रस्यof the thunderbolt
वज्रस्य:
Sambandha (निहतस्य/शुष्मात् इत्यादीनां)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
Karma (ददार इत्यस्य विषयः—‘that (feat)’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निहतस्यof the smitten / hurled-down
निहतस्य:
Sambandha
TypeParticiple (Adjectival)
Rootहन् (धातु; to strike/kill) + नि (उपसर्ग); निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
शुष्मात्from the force / fury
शुष्मात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
स्वनात्from the roar
स्वनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक; ‘sound, roar’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
परमःthe highest / utmost
परमः:
Kartā (ददार इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
ददारburst / split
ददार:
TypeVerb
Rootदृ (धातु; to split, burst)