HomeRig VedaMandala 6Sukta 26Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.26

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं कविं चोदयोऽर्कसातौ त्वं कुत्साय शुष्णं दाशुषे वर्क् । त्वं शिरो अमर्मणः पराहन्नतिथिग्वाय शंस्यं करिष्यन् ॥

त्वं क॒विं चो॑दयो॒ऽर्कसा॑तौ॒ त्वं कुत्सा॑य॒ शुष्णं॑ दा॒शुषे॑ वर्क् । त्वं शिरो॑ अम॒र्मण॒: परा॑हन्नतिथि॒ग्वाय॒ शंस्यं॑ करि॒ष्यन् ॥

tváṃ kavíṃ codayo ’rká-sātau tváṃ kútsāya śúṣṇaṃ dāśúṣe várk | tváṃ śíro amármaṇaḥ párāhann atithi-gvā́ya śáṃsyaṃ kariṣyán ||

You spur on the seer in the winning of the hymn; you smite Śuṣṇa for Kutsā who offers. You struck off the head of the unyielding one, to make a deed worthy to be proclaimed for Atithigva.

त्वम् । क॒विम् । चो॒द॒यः॒ । अ॒र्कऽसा॑तौ । त्वम् । कुत्सा॑य । शुष्ण॑म् । दा॒शुषे॑ । व॒र्क् । त्वम् । शिरः॑ । अ॒म॒र्मणः॑ । परा॑ । अ॒ह॒न् । अ॒ति॒थि॒ऽग्वाय॑ । शंस्य॑म् । क॒रि॒ष्यन् ॥त्वम् । कविम् । चोदयः । अर्कसातौ । त्वम् । कुत्साय । शुष्णम् । दाशुषे । वर्क् । त्वम् । शिरः । अमर्मणः । परा । अहन् । अतिथिग्वाय । शंस्यम् । करिष्यन् ॥tvam | kavim | codayaḥ | arka-sātau | tvam | kutsāya | śuṣṇam | dāśuṣe | varka | tvam | śiraḥ | amarmaṇaḥ | parā | ahan | atithi-gvāya | śaṃsyam | kariṣyan

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कविम्the sage/poet
कविम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
चोदयःyou impel/stir on
चोदयः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचुद् (चोदयति)
अर्कसातौin/at the winning of hymns (in the contest of praise)
अर्कसातौ:
अधिकरण
TypeNoun (compound) / Locative phrase
Rootअर्क-साति (समास; अर्क ‘स्तुति/ऋक्’ + साति ‘प्राप्ति/विजय’)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
कुत्सायto/for Kutsa
कुत्साय:
सम्प्रदान
TypeProper Noun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
शुष्णम्Śuṣṇa (the foe/demon)
शुष्णम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeParticiple used as Noun
Rootदाश्वस्/दाशुष् (PPP-like prātipadika from √दाश् ‘to give, worship, offer’)
वृक्the rending one; wolf-like (epithet)
वृक्:
कर्तृ (उपाधि/विशेषण)
TypeNoun/Epithet
Rootवृक् (प्रातिपदिक; ‘wolf’/‘rending one’—epithet)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शिरःthe head
शिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
अमर्मणःof the one without a vital spot; invulnerable
अमर्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive)
Rootअ-मर्मन् (नञ्-समास; मर्मन् ‘vital spot’)
पराऽहन्you struck down/slew
पराऽहन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (हनति) with preverb परा
अतिथिग्वायto/for Atithigva
अतिथिग्वाय:
सम्प्रदान
TypeProper Noun
Rootअतिथिग्व (प्रातिपदिक; नाम)
शंस्यम्praiseworthy (deed/boon)
शंस्यम्:
कर्म (फल/वस्तु)
TypeAdjective
Rootशंस्य (gerundive/adj. from √शंस् ‘to praise/proclaim’)
करिष्यन्about to do; intending to make
करिष्यन्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeFuture active participle
Root√कृ (करोति)