HomeRig VedaMandala 6Sukta 23Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 6.23

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya tradition; Bharadvāja lineage)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.23; verse-form consistent with Indra hymns of Book 6)

स मन्दस्वा ह्यनु जोषमुग्र प्र त्वा यज्ञास इमे अश्नुवन्तु । प्रेमे हवासः पुरुहूतमस्मे आ त्वेयं धीरवस इन्द्र यम्याः ॥

स म॑न्दस्वा॒ ह्यनु॒ जोष॑मुग्र॒ प्र त्वा॑ य॒ज्ञास॑ इ॒मे अ॑श्नुवन्तु । प्रेमे हवा॑सः पुरुहू॒तम॒स्मे आ त्वे॒यं धीरव॑स इन्द्र यम्याः ॥

sa mán dasvā́ hy ànu jóṣam ugra prá tvā yajñā́sa imé aśnuvantu | préme havā́saḥ puruhūtám asmè ā́ tvéyaṃ dhī́r avase indra yamyā́ḥ ||

O Indra, the Forceful One, become glad and widen in the soul’s consenting delight; may these our workings of offering reach and take hold of thee. May these callings of ours press forward to the Many-invoked within us; to thee may this illumined thought yoke itself for our help, O Indra.

सः । म॒न्द॒स्व॒ । हि । अनु॑ । जोष॑म् । उ॒ग्र॒ । प्र । त्वा॒ । य॒ज्ञासः॑ । इ॒मे । अ॒श्नु॒व॒न्तु॒ । प्र । इ॒मे । हवा॑सः । पु॒रु॒ऽहू॒तम् । अ॒स्मे इति॑ । आ । त्वा॒ । इ॒यम् । धीः । अव॑से । इ॒न्द्र॒ । य॒म्याः॒ ॥सः । मन्दस्व । हि । अनु । जोषम् । उग्र । प्र । त्वा । यज्ञासः । इमे । अश्नुवन्तु । प्र । इमे । हवासः । पुरुहूतम् । अस्मे इति । आ । त्वा । इयम् । धीः । अवसे । इन्द्र । यम्याः ॥saḥ | mandasva | hi | anu | joṣam | ugra | pra | tvā | yajñāsaḥ | ime | aśnuvantu | pra | ime | havāsaḥ | puru-hūtam | asme iti | ā | tvā | iyam | dhīḥ | avase | indra | yamyāḥ

he
:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
मन्दस्वrejoice / become exhilarated
मन्दस्व:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु) / मन्दस्व (आत्मनेपद-आदेश)
हिfor / indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अनुafter, according to
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
जोषम्favor, pleasure, gracious acceptance
जोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootजोष (प्रातिपदिक; ‘जोष’ = तुष्टि/प्रियता/अनुग्रह)
उग्रO mighty one
उग्र:
(सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
यज्ञासःsacrifices
यज्ञासः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
Kartā (यज्ञासः इमे = apposition)
TypePronoun
Rootइदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक
अश्नुवन्तुmay they attain / reach
अश्नुवन्तु:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootअश् (अश्नुते) धातु
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
इमेthese
इमे:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक
हवाःसःinvocations / calls
हवाःसः:
Kartā
TypeNoun
Rootहवस् (प्रातिपदिक; ‘हवस्’ = आह्वान/हविः-सम्बद्ध स्तुति)
पुरुहूतम्much-invoked (Indra)
पुरुहूतम्:
Karma
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि ‘बहुभिः हूतः’)
अस्मेamong us / for us
अस्मे:
Adhikaraṇa (locative sense: ‘among us/with us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वेin you
त्वे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
इयम्this (thought)
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक
धीःinsight / hymn-thought
धीः:
Kartā (इयम् धीः)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक; ‘धी’ = बुद्धि/स्तोत्र-प्रेरणा)
अवसःof help / for aid
अवसः:
Sampradāna (genitive of purpose/need: ‘for help’)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘अवस्’ = सहायता/रक्षा)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यम्याःmay it be directed/extended (towards you)
यम्याः:
(विशेषणम् of धीः)
TypeVerb-derived adjective (Kṛdanta)
Rootयम् (धातु) → यम्या- (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/gerundive sense ‘to be directed/extended’)