HomeRig VedaMandala 6Sukta 2Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 6.2

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

वेषि ह्यध्वरीयतामग्ने होता दमे विशाम् । समृधो विश्पते कृणु जुषस्व हव्यमङ्गिरः ॥

वेषि॒ ह्य॑ध्वरीय॒तामग्ने॒ होता॒ दमे॑ वि॒शाम् । स॒मृधो॑ विश्पते कृणु जु॒षस्व॑ ह॒व्यम॑ङ्गिरः ॥

véṣi hy adhvarīyatā́m agne hótā dáme viśā́m | samṛ́dho viśpate kṛṇu juṣásva hávyam aṅgiraḥ ||

Thou leadest indeed the march of the sacrifice; O Agni, thou art the Hotṛ in the home of the peoples. Make the communities a full prosperity, O lord of the house; accept and enjoy the offering, O Angiras.

वेषि॑ । हि । अ॒ध्व॒रि॒ऽय॒ताम् । अग्ने॑ । होता॑ । दमे॑ । वि॒शाम् । स॒म्ऽऋधः॑ । वि॒श्प॒ते॒ । कृ॒णु॒ । जु॒षस्व॑ । ह॒व्यम् । अ॒ङ्गि॒रः॒ ॥वेषि । हि । अध्वरियताम् । अग्ने । होता । दमे । विशाम् । सम्ऋधः । विश्पते । कृणु । जुषस्व । हव्यम् । अङ्गिरः ॥veṣi | hi | adhvari-yatām | agne | hotā | dame | viśām | sam-ṛdhaḥ | viśpate | kṛṇu | juṣasva | havyam | aṅgiraḥ

वे॒षि॒you seek / you desire / you pursue
वे॒षि॒:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Root√वश् (वशँ) / √वेष् (वेषँ) (वेदिक प्रयोग: ‘इच्छ/प्राप्त/सेव’ अर्थे) रूप: वेषि
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात) अव्यय
अध्वरीयताम्the (company/service) of the adhvaryus; the officiant-priestly service
अध्वरीयताम्:
कर्म (वेषि—किसको?)
TypeNoun (collective/abstract) / ritual term
Rootअध्वरीय (प्रातिपदिक; ‘अध्वर’ से)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ (invoking priest)
होता:
कर्तृ (अग्ने—होता) / विधेय
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘यज्/आहुति’ से)
दमेin the house, at home
दमे:
अधिकरण (कहाँ?)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक; ‘गृह/आवास’)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
सम्बन्ध (दमे—किसका?)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/प्रजा’)
समृधःprosperous, thriving
समृधः:
कर्म (कृणु—किसे?)
TypeAdjective (used predicatively)
Rootसमृद्धि/समृध् (प्रातिपदिक; ‘सम्+√ऋध्’ ‘समृद्ध/सम्पन्न’)
विश्पतेO lord of the clan
विश्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootविश्पति (प्रातिपदिक; विश्+पति)
कृणुmake; render
कृणु:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Root√कृ (कृञ्)
जुषस्वenjoy; accept graciously
जुषस्व:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Root√जुष् (जुषँ) ‘सेव/प्री/अनुमोद’
हव्यम्the oblation, the offering
हव्यम्:
कर्म (जुषस्व—किसे?)
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हु से)
अङ्गिरःO Aṅgiras (descendant of Aṅgiras); O Aṅgiras-like one
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक; ऋषि-वंश/अग्नि-विशेषण)