HomeRig VedaMandala 6Sukta 18Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.18

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6.18 within the Bharadvāja maṇḍala)
Devata: Indra (as the victorious power that breaks obstruction and releases the light)
Chandas: Triṣṭubh (dominant meter of RV 6.18)

स युध्मः सत्वा खजकृत्समद्वा तुविम्रक्षो नदनुमाँ ऋजीषी । बृहद्रेणुश्च्यवनो मानुषीणामेकः कृष्टीनामभवत्सहावा ॥

स यु॒ध्मः सत्वा॑ खज॒कृत्स॒मद्वा॑ तुविम्र॒क्षो न॑दनु॒माँ ऋ॑जी॒षी । बृ॒हद्रे॑णु॒श्च्यव॑नो॒ मानु॑षीणा॒मेक॑: कृष्टी॒नाम॑भवत्स॒हावा॑ ॥

sa yudh́maḥ sátvā khaja-kṛ́t samádvā tuvi-mrakṣó nadanu-mā́n ṛjīṣī | bṛhád-reṇuś cyávano mā́nuṣīṇām ékaḥ kṛṣṭī́nām abhavat sahā́vā ||

He, the warrior and the strong soul, the breaker of the obstructing mass, the victor in the clash, wide in luminous force and roaring in the surge, the straight-driving one—he becomes the great-powdered mover of human limitations; alone among the peoples he stands as the all-conquering helper.

सः । यु॒ध्मः । सत्वा॑ । ख॒ज॒ऽकृत् । स॒मत्ऽवा॑ । तु॒वि॒ऽम्र॒क्षः । न॒द॒नु॒ऽमान् । ऋ॒जी॒षी । बृ॒हत्ऽरे॑णुः । च्यव॑नः॒ । मानु॑षीणाम् । एकः॑ । कृ॒ष्टी॒नाम् । अ॒भ॒व॒त् । स॒हऽवा॑ ॥सः । युध्मः । सत्वा । खजकृत् । समत्वा । तुविम्रक्षः । नदनुमान् । ऋजीषी । बृहत्रेणुः । च्यवनः । मानुषीणाम् । एकः । कृष्टीनाम् । अभवत् । सहवा ॥saḥ | yudhmaḥ | satvā | khaja-kṛt | samat-vā | tuvi-mrakṣaḥ | nadanu-mān | ṛjīṣī | bṛhat-reṇuḥ | cyavanaḥ | mānuṣīṇām | ekaḥ | kṛṣṭīnām | abhavat | saha-vā

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ (विशेष्य-निर्देशः) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युध्मःwarlike, battle-strong
युध्मः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootयुध्म (प्रातिपदिक; युध्-सम्बद्ध)
सत्वाthe strong one, mighty
सत्वा:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootसत्वन् (प्रातिपदिक)
खजकृत्making a ‘khaja’ (crusher/cleaver; destructive maker)
खजकृत्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (agent-noun) / Epithet
Rootखज-कृत् (कृदन्त; √कृ ‘to do/make’ + खज)
समद्वाvictorious in contests/battles
समद्वा:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमद्वन् (प्रातिपदिक)
तुविम्रक्षःof great might, very powerful
तुविम्रक्षः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootतुवि-म्रक्ष (प्रातिपदिक; तुवि ‘much’ + म्रक्ष ‘strength/force’)
नदनुमान्possessing ‘nadanu’ (roaring/streaming power)
नदनुमान्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootनदनु-मान् (प्रातिपदिक; -मान् ‘possessing’)
ऋजीषीwith straight/true (weapons/ways); the straight-going
ऋजीषी:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootऋजीषिन् (प्रातिपदिक)
बृहद्रेणुःraising great dust (in battle)
बृहद्रेणुः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबृहद्-रेणु (प्रातिपदिक; बृहद् ‘great’ + रेणु ‘dust/particle’)
च्यवनःthe dislodger, one who makes (foes) fall
च्यवनः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootच्यवन (प्रातिपदिक; √च्यु ‘to move, cause to fall’)
मानुषीणाम्of the human (peoples)
मानुषीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
TypeNoun
Rootमानुषी (प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ (मुख्य-कर्ता) / कर्तृ-विशेषणम्
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
कृष्टीनाम्of the peoples/tribes
कृष्टीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
अभवत्became, was
अभवत्:
क्रिया (सम्बन्धः कर्तृ ‘एकः’)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
सहावाa conqueror, overpowering one
सहावा:
कर्तृ-विशेषणम् / विधेय-नाम
TypeNoun/Adjective
Rootसहावन् (प्रातिपदिक; √सह ‘to overcome/endure’ + -वन्)