HomeRig VedaMandala 6Sukta 17Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 6.17

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional ascription for RV 6.17)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (predominant in RV 6.17)

पप्राथ क्षां महि दंसो व्युर्वीमुप द्यामृष्वो बृहदिन्द्र स्तभायः । अधारयो रोदसी देवपुत्रे प्रत्ने मातरा यह्वी ऋतस्य ॥

प॒प्राथ॒ क्षां महि॒ दंसो॒ व्यु१॒॑र्वीमुप॒ द्यामृ॒ष्वो बृ॒हदि॑न्द्र स्तभायः । अधा॑रयो॒ रोद॑सी दे॒वपु॑त्रे प्र॒त्ने मा॒तरा॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ ॥

paprātha kṣā́m mahí daṃsó ví urvīm úpa dyā́m ṛṣvó bṛhád indra stabhāyaḥ | ádhārayo ródasī deváputre pratné mā́tarā yahvī́ ṛtásya ||

Thou hast widened the earth by thy mighty power and upheld the vast heaven, O Indra of the Greatness. Thou didst sustain the two worlds, the divine daughters, the ancient Mothers, wide-flowing in the Truth (ṛta).

प॒प्राथ॑ । क्षाम् । महि॑ । दंसः॑ । वि । उ॒र्वीम् । उप॑ । द्याम् । ऋ॒ष्वः । बृ॒हत् । इ॒न्द्र॒ । स्त॒भा॒यः॒ । अधा॑रयः । रोद॑सी॒ इति॑ । दे॒वपु॑त्रे॒ इति॑ दे॒वऽपु॑त्रे । प्र॒त्ने इति॑ । मा॒तरा॑ । य॒ह्वी इति॑ । ऋ॒तस्य॑ ॥पप्राथ । क्षाम् । महि । दंसः । वि । उर्वीम् । उप । द्याम् । ऋष्वः । बृहत् । इन्द्र । स्तभायः । अधारयः । रोदसी इति । देवपुत्रे इति देवपुत्रे । प्रत्ने इति । मातरा । यह्वी इति । ऋतस्य ॥paprātha | kṣām | mahi | daṃsaḥ | vi | urvīm | upa | dyām | ṛṣvaḥ | bṛhat | indra | stabhāyaḥ | adhārayaḥ | rodasī iti | devaputreitideva-putre | pratne iti | mātarā | yahvī iti | ṛtasya

पप्राथhe spread out / expanded
पप्राथ:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रथ् (प्रथते/प्रथयति)
क्षाम्the earth
क्षाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षाम् (स्त्री) ‘पृथिवी/भूमि’
महिgreatly
महि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय) < महत्
दंसःthe wondrous deed / mighty power
दंसः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootदंसस् (नपुं/पुं) ‘कौशल/वीर्य/अद्भुतकर्म’
विapart, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
उर्वीम्the broad (earth/expanse)
उर्वीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउर्वी (स्त्री) ‘विस्तीर्णा (पृथिवी)’
उपup to, towards
उप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
द्याम्the heaven/sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (स्त्री) ‘द्यौः/आकाश’
ऋष्वःlofty, exalted
ऋष्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऋष्व (विशेषण) ‘उन्नत/महान्/उच्च’
बृहद्vast, great
बृहद्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण) ‘महान्’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्तभायःthou didst prop / didst make firm
स्तभायः:
क्रिया (सम्बोधनसापेक्ष)
TypeVerb
Root√स्तभ् (स्तभ्नाति) ‘स्तम्भयति/धारयति’
अधारयःthou didst uphold
अधारयः:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धरति) ‘धारयति’
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक) ‘द्यावापृथिवी’
देवपुत्रे(the two) god-born / sons of the gods
देवपुत्रे:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootदेवपुत्र (विशेषण/नाम) ‘देवस्य पुत्रौ’
प्रत्नॆancient
प्रत्नॆ:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रत्न (विशेषण) ‘पुरातन/पूर्व’
मातरौthe two mothers
मातरौ:
कर्म (रोदसी के रूप में)
TypeNoun
Rootमातर् (स्त्री) ‘माता’
यह्वीmighty, impetuous
यह्वी:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootयह्वी (विशेषण) ‘वेगवती/महती’
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (नपुं) ‘ऋत/सत्य-नियम’