HomeRig VedaMandala 6Sukta 17Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.17

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional; needs confirmation)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely; requires verification)

येभिः सूर्यमुषसं मन्दसानोऽवासयोऽप दृळ्हानि दर्द्रत् । महामद्रिं परि गा इन्द्र सन्तं नुत्था अच्युतं सदसस्परि स्वात् ॥

येभि॒: सूर्य॑मु॒षसं॑ मन्दसा॒नोऽवा॑स॒योऽप॑ दृ॒ळ्हानि॒ दर्द्र॑त् । म॒हामद्रिं॒ परि॒ गा इ॑न्द्र॒ सन्तं॑ नु॒त्था अच्यु॑तं॒ सद॑स॒स्परि॒ स्वात् ॥

yébhíḥ sū́ryam uṣásaṃ mandasānó 'vāsayo 'pá dṛḷhā́ni dárdrat | mahā́m ádrim pári gā́ indra sántam nutthā́ ácyutaṃ sádasaḥ pári svā́t ||

With those powers by which, rejoicing, you made the Sun and Dawn shine forth and shattered the firm-held obstructions—so too, O Indra, break open the great stone that holds the rays; thrust it away, unmoved till now, from its seat in the being.

येभिः॑ । सूर्य॑म् । उ॒षस॑म् । म॒न्द॒सा॒नः । अवा॑सयः । अप॑ । दृ॒ळ्हानि॑ । दर्द्र॑त् । म॒हाम् । अद्रि॑म् । परि॑ । गाः । इ॒न्द्र॒ । सन्त॑म् । नु॒त्थाः । अच्यु॑तम् । सद॑सः । परि॑ । स्वात् ॥येभिः । सूर्यम् । उषसम् । मन्दसानः । अवासयः । अप । दृळ्हानि । दर्द्रत् । महाम् । अद्रिम् । परि । गाः । इन्द्र । सन्तम् । नुत्थाः । अच्युतम् । सदसः । परि । स्वात् ॥yebhiḥ | sūryam | uṣasam | mandasānaḥ | avāsayaḥ | apa | dṛḷhāni | dardrat | mahām | adrim | pari | gāḥ | indra | santam | nutthāḥ | acyutam | sadasaḥ | pari | svāt

येभिःby/with which (ones)
येभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
उषसम्Dawn
उषसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
मन्दसानःrejoicing; being exhilarated
मन्दसानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootमन्द् (धातु) → मन्दसान (कृदन्त, शानच्)
अवासयःhe caused to shine forth / he made appear
अवासयः:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootअव + वस्/वास् (धातु ‘वासयति’ caus.)
अपaway; off
अप:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
दृळ्हानिthe firm/fast (things); strongholds
दृळ्हानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, fast’)
दर्द्रत्he burst open; he shattered
दर्द्रत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootदृ/दॄ (धातु; ‘to split, burst’—Vedic intensive/iterative form)
महाम्great
महाम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock; mountain
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
परिaround; all around
परि:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
गाःthe cows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सन्तम्being; existing
सन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootअस् (धातु) → सत् (कृदन्त) / सन्त् (प्रातिपदिक)
नुत्थाःhe raised up; he lifted
नुत्थाः:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootनु + स्था (धातु) → उत्था/उत्थाति (वैदिक)
अच्युतम्unshaken; immovable
अच्युतम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + च्युत (कृदन्त; √च्युत्/च्यु ‘to move, fall’)
सदसःof the seat/assembly; of the dwelling
सदसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्वात्from its own place; from itself
स्वात्:
अपादान
TypeIndeclinable (Ablatival adverb)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / स्वात् (अव्ययीभाव/तद्धित-प्राय ‘from oneself’)