HomeRig VedaMandala 6Sukta 17Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 6.17

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

आ क्षोदो महि वृतं नदीनां परिष्ठितमसृज ऊर्मिमपाम् । तासामनु प्रवत इन्द्र पन्थां प्रार्दयो नीचीरपसः समुद्रम् ॥

आ क्षोदो॒ महि॑ वृ॒तं न॒दीनां॒ परि॑ष्ठितमसृज ऊ॒र्मिम॒पाम् । तासा॒मनु॑ प्र॒वत॑ इन्द्र॒ पन्थां॒ प्रार्द॑यो॒ नीची॑र॒पस॑: समु॒द्रम् ॥

ā́ kṣódo mahí vṛtáṃ nadī́nāṃ pári-sthitam asṛja ū́rmim apā́m | tā́sām ánu prá-vata índra pánthāṃ prā́rdayo nī́cīr ápasaḥ samudrám ||

Thou didst drive away the great barrier that hemmed the rivers; thou didst release the wave of the waters. Following their downward flow, O Indra, thou didst cleave for them a path; thou didst urge the waters downward to the ocean of fullness.

आ । क्षोदः॑ । महि॑ । वृ॒तम् । न॒दीना॑म् । परि॑ऽस्थितम् । अ॒सृ॒जः॒ । ऊ॒र्मिम् । अ॒पाम् । तासा॑म् । अनु॑ । प्र॒ऽवतः॑ । इ॒न्द्र॒ । पन्था॑म् । प्र । आ॒र्द॒यः॒ । नीचीः॑ । अ॒पसः॑ । स॒मु॒द्रम् ॥आ । क्षोदः । महि । वृतम् । नदीनाम् । परिस्थितम् । असृजः । ऊर्मिम् । अपाम् । तासाम् । अनु । प्रवतः । इन्द्र । पन्थाम् । प्र । आर्दयः । नीचीः । अपसः । समुद्रम् ॥ā | kṣodaḥ | mahi | vṛtam | nadīnām | pari-sthitam | asṛjaḥ | ūrmim | apām | tāsām | anu | pra-vataḥ | indra | panthām | pra | ārdayaḥ | nīcīḥ | apasaḥ | samudram

forth, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
क्षोदःthe impeller/agitator; the one who drives on
क्षोदः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षुद् (धातु) → क्षोद (प्रातिपदिक)
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; from मह्/महान्-)
वृतम्the obstruction; the enclosed/blocked (thing)
वृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृ (धातु) → वृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
परिष्ठितम्standing around; hemming in, surrounding
परिष्ठितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-स्था (धातु) → परिष्ठित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
असृजःyou released, you let loose
असृजः:
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
ऊर्मिम्the wave, surge
ऊर्मिम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
तासाम्of those (waters/rivers)
तासाम्:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अनुalong, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्रवत॑ःthe downward slopes, descents
प्रवत॑ः:
Karma (path-object/extent)
TypeNoun
Rootप्रवत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path, course
पन्थाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
आर्दयःyou drove/impelled
आर्दयः:
TypeVerb
Rootअर्द्/आर्द् (धातु) (वेदिक: ‘to set in motion/drive, make flow’)
नीचीःdownward, low-lying
नीचीः:
Karma
TypeAdjective
Rootनीच (प्रातिपदिक)
अपसःthe waters
अपसः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
समुद्रम्to the sea/ocean
समुद्रम्:
Karma (goal)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)