HomeRig VedaMandala 6Sukta 17Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 6.17

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (with Maruts, Pūṣan, Viṣṇu as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh

वर्धान्यं विश्वे मरुतः सजोषाः पचच्छतं महिषाँ इन्द्र तुभ्यम् । पूषा विष्णुस्त्रीणि सरांसि धावन्वृत्रहणं मदिरमंशुमस्मै ॥

वर्धा॒न्यं विश्वे॑ म॒रुत॑: स॒जोषा॒: पच॑च्छ॒तं म॑हि॒षाँ इ॑न्द्र॒ तुभ्य॑म् । पू॒षा विष्णु॒स्त्रीणि॒ सरां॑सि धावन्वृत्र॒हणं॑ मदि॒रमं॒शुम॑स्मै ॥

vardhā́nyaṃ víśve marútaḥ sajóṣāḥ pácac chatáṃ mahiṣā́m̐ índra túbhyam | pūṣā́ víṣṇus trī́ṇi sárāṃsi dhāvan vṛtra-háṇaṃ madiráṃ áṃśum asmai ||

All the Maruts in one accord cooked for thee, O Indra, the strengthening draught—an hundred measures of force. Pūṣan and Viṣṇu ran the three streams, pressing for him the intoxicating Soma, the slayer of the Coverer.

वर्धा॑न् । यम् । विश्वे॑ । म॒रुतः॑ । स॒ऽजोषाः॑ । पच॑त् । श॒तम् । म॒हि॒षान् । इ॒न्द्र॒ । तुभ्य॑म् । पू॒षा । विष्णुः॑ । त्रीणि॑ । सरां॑सि । धा॒व॒न् । वृ॒त्र॒ऽहन॑म् । म॒दि॒रम् । अं॒शुम् । अ॒स्मै॒ ॥वर्धान् । यम् । विश्वे । मरुतः । सजोषाः । पचत् । शतम् । महिषान् । इन्द्र । तुभ्यम् । पूषा । विष्णुः । त्रीणि । सरांसि । धावन् । वृत्रहनम् । मदिरम् । अंशुम् । अस्मै ॥vardhān | yam | viśve | marutaḥ | sa-joṣāḥ | pacat | śatam | mahiṣān | indra | tubhyam | pūṣā | viṣṇuḥ | trīṇi | sarāṃsi | dhāvan | vṛtra-hanam | madiram | aṃśum | asmai

वर्धान्यम्strengthening, invigorating
वर्धान्यम्:
कर्म (स्तुत्य/प्राप्तव्य-वस्तु) अथवा विशेष्य-विशेषण (अंशुम् के साथ)
TypeAdjective
Rootवर्धान्य- (प्रातिपदिक; वर्ध् ‘वर्धने’ से) अथवा वर्धन-सम्बद्ध विशेषण
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (मरुतः का विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व- (सर्व)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत्-
सजोषाःin concord, together, of one accord
सजोषाः:
कर्तृ (मरुतः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसजोष- (स- + जोष ‘तोष/सहभाव’)
पचच्छतम्cook/prepare (a hundred)
पचच्छतम्:
क्रिया
TypeVerb (with object) / verbal expression
Rootपच् (धातु) + शतम् (संख्या)
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (पच- का)
TypeNumeral (Noun)
Rootशत-
महिषान्buffaloes / mighty bulls
महिषान्:
कर्म (पच- का; ‘महिषान्’ = भैंसे/बलवान् पशु)
TypeNoun
Rootमहिष-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र-
तुभ्यम्for you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ (धावन् का)
TypeNoun
Rootपूषन्-
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्तृ (धावन् का; पूषा के साथ समुच्चित)
TypeNoun
Rootविष्णु-
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म (धावन् का)
TypeNumeral (Adjective)
Rootत्रि-
सरांसिlakes/streams (waters)
सरांसि:
कर्म (धावन् का)
TypeNoun
Rootसरस्-
धावन्running, hastening
धावन्:
क्रिया (कर्तृवाचक कृदन्त)
TypeVerb (participle)
Rootधाव् (धातु)
वृत्रहणम्Vṛtra-slaying
वृत्रहणम्:
कर्म/विशेषण (अंशुम्/मदिरम् के साथ; इन्द्र-सम्बद्ध)
TypeAdjective (epithet)
Rootवृत्रहन्- (वृत्र + हन् ‘हिंसागत्योः’)
मदिरम्intoxicating
मदिरम्:
विशेषण (अंशुम् का)
TypeAdjective
Rootमदिर-
अंशुम्Soma-stalk / Soma (ray, pressed soma)
अंशुम्:
कर्म (अर्पण/प्रदान का; ‘अस्मै’ के लिए)
TypeNoun
Rootअंशु-
अस्मैto him (to Indra)
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम)