HomeRig VedaMandala 6Sukta 16Mantra 46
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 46

Sukta 6.16

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.16; needs recension-specific confirmation)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely; requires verification)

वीती यो देवं मर्तो दुवस्येदग्निमीळीताध्वरे हविष्मान् । होतारं सत्ययजं रोदस्योरुत्तानहस्तो नमसा विवासेत् ॥

वी॒ती यो दे॒वं मर्तो॑ दुव॒स्येद॒ग्निमी॑ळीताध्व॒रे ह॒विष्मा॑न् । होता॑रं सत्य॒यजं॒ रोद॑स्योरुत्ता॒नह॑स्तो॒ नम॒सा वि॑वासेत् ॥

vītī yó deváṃ márto duvasyéd agním īḷītādhvaré havíṣmān | hótāraṃ satya-yájaṃ ródasyor uttānà-hasto námasā vivāset ||

He who, a mortal, would serve the Divine, should adore Agni in the sacrifice, bearing the offering—Agni the Hotar, the true in the act of sacrifice, the mediator of the two worlds; with hands uplifted he should bow and open himself in reverence.

वी॒ती । यः । दे॒वम् । मर्तः॑ । दु॒व॒स्येत् । अ॒ग्निम् । ई॒ळी॒त॒ । अ॒ध्व॒रे । ह॒विष्मा॑न् । होता॑रम् । स॒त्य॒ऽयज॑म् । रोद॑स्योः । उ॒त्ता॒नऽह॑स्तः । न॒म॒सा । वि॒वा॒से॒त् ॥वीती । यः । देवम् । मर्तः । दुवस्येत् । अग्निम् । ईळीत । अध्वरे । हविष्मान् । होतारम् । सत्ययजम् । रोदस्योः । उत्तानहस्तः । नमसा । विवासेत् ॥vītī | yaḥ | devam | martaḥ | duvasyet | agnim | īḷīta | adhvare | haviṣmān | hotāram | satya-yajam | rodasyoḥ | uttāna-hastaḥ | namasā | vivāset

वीती(at the) invitation/approach; at the rite of calling
वीती:
अधिकारण (समय/अवसर: ‘वीतौ/वीत्याम्’ के अर्थ में) / वाक्य-प्रवर्तक पद
TypeNoun
Rootवीति- (प्रातिपदिक; √वे/√वी ‘to pursue, enjoy, seek’ से व्युत्पन्न) अथवा ‘वीति’ (आह्वान/आगमन) संज्ञा
यःwho
यः:
कर्ता (सापेक्ष-उपवाक्य का) / सम्बन्धसूचक
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म (दुवस्येत् का) / लक्ष्य
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
मर्तःa mortal
मर्तः:
कर्ता (दुवस्येत्/विवासेत् का)
TypeNoun
Rootमर्त- (प्रातिपदिक)
दुवस्येत्should serve / should honor
दुवस्येत्:
क्रिया (मुख्य) — कर्ता: मर्तः; कर्म: देवम्
TypeVerb
Root√दुवस् (दुवस्यति ‘to serve, honor, worship’)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (ईळीत का) / स्तुत्य-देवता
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ईळीतlet him praise / should he invoke
ईळीत:
क्रिया (आदेश/विधि) — कर्ता: (मर्तः/यः) निहित
TypeVerb
Root√ईळ्/√इल् (ईळते ‘to praise, invoke’)
अध्वरेin the sacrifice
अध्वरे:
अधिकारण (स्थान/अवसर)
TypeNoun
Rootअध्वर- (प्रातिपदिक)
हविष्मान्possessing oblation; with offerings
हविष्मान्:
कर्ता-विशेषण (मर्तः का) / साधन-संपन्न
TypeAdjective
Rootहविष्मन्त्- (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)
होतारम्the Hotṛ-priest (invoker)
होतारम्:
कर्म (विवासेत् का) / अग्नि का विशेषण
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक)
सत्ययजम्who sacrifices truly; true in worship
सत्ययजम्:
कर्म-विशेषण (होतारम्/अग्निम् का)
TypeAdjective
Rootसत्ययज- (प्रातिपदिक; सत्य + यज ‘true-sacrificing’)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the two worlds’
TypeNoun
Rootरोदसी- (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)
उत्तानहस्तःwith hands outstretched upward
उत्तानहस्तः:
कर्ता-विशेषण (मर्तः का) / मुद्रा-सूचक
TypeAdjective
Rootउत्तानहस्त- (प्रातिपदिक; उत्तान + हस्त)
नमसाwith reverence; with homage
नमसा:
करण (विवासेत् का)
TypeNoun
Rootनमस्- (प्रातिपदिक)
विवासेत्should do reverence / should worship
विवासेत्:
क्रिया (मुख्य) — कर्ता: मर्तः; करण: नमसा
TypeVerb
Root√विवास् (विवासयति/विवासते ‘to do reverence, to worship, to honor’)