Mantra 34
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्द्रविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घनद्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया॑ । समि॑द्धः शु॒क्र आहु॑तः ॥
Transliteration
agnír vṛtrā́ṇi jaṅghanad draviṇasyúr vipanyáyā | samíddhaḥ śukrá ā́hutaḥ ||
Translation
Agni has shattered the coverers, desiring the riches by the inspired delight of praise; kindled, bright, he is the invoked and offered flame.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निः । वृ॒त्राणि॑ । ज॒ङ्घ॒न॒त् । द्र॒वि॒ण॒स्युः । वि॒प॒न्यया॑ । सम्ऽइ॑द्धः । शु॒क्रः । आऽहु॑तः ॥अग्निः । वृत्राणि । जङ्घनत् । द्रविणस्युः । विपन्यया । सम्इद्धः । शुक्रः । आहुतः ॥agniḥ | vṛtrāṇi | jaṅghanat | draviṇasyuḥ | vipanyayā | sam-iddhaḥ | śukraḥ | āhutaḥ
Word by Word
अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वृत्राणिVṛtra(s); obstructing foes
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र- (प्रातिपदिक)
जङ्घनत्smashed; struck down
जङ्घनत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) < जघन्/जङ्घन् (intensive/iterative stem)
द्रविणस्युःwealth-seeker; giver/seeker of riches
द्रविणस्युः:
कर्तृ (अग्निः इति कर्तुः विशेषणम्)
TypeNoun (agent noun)
Rootद्रविणस्यु- (प्रातिपदिक; द्रविण ‘wealth’ + -स्यु ‘seeking’)
विपन्ययाwith wondrous/praiseworthy (power); by admiration
विपन्यया:
करण
TypeNoun/Adjective (instrumental of a feminine abstract/quality)
Rootविपन्य- (प्रातिपदिक; ‘admiring, praising, wondrous’)
समिद्धःkindled; fully lit
समिद्धः:
कर्तृ (अग्निः इति कर्तुः विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध- (कृदन्त, PPP)
शुक्रःbright; radiant
शुक्रः:
कर्तृ (अग्निः इति कर्तुः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुक्र- (प्रातिपदिक)
आहुतःinvoked; offered (with oblation)
आहुतः:
कर्तृ (अग्निः इति कर्तुः विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Rootआ-हु (धातु) → आहुत- (कृदन्त, PPP)