Mantra 32
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं तं देव जिह्वया परि बाधस्व दुष्कृतम् । मर्तो यो नो जिघांसति ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं तं दे॑व जि॒ह्वया॒ परि॑ बाधस्व दु॒ष्कृत॑म् । मर्तो॒ यो नो॒ जिघां॑सति ॥
Transliteration
tváṃ táṃ deva jihváyā pári bādhasva duṣkṛ́tam | márto yó no jighā́ṃsati ||
Translation
O God, do thou with thy tongue of flame encompass and repel that evil-doer, the mortal who seeks to strike us down.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । तम् । दे॒व॒ । जि॒ह्वया॑ । परि॑ । बा॒ध॒स्व॒ । दुः॒ऽक्र्त॑म् । मर्तः॑ । यः । नः॒ । जिघां॑सति ॥त्वम् । तम् । देव । जिह्वया । परि । बाधस्व । दुःक्र्तम् । मर्तः । यः । नः । जिघांसति ॥tvam | tam | deva | jihvayā | pari | bādhasva | duḥ-krtam | martaḥ | yaḥ | naḥ | jighāṃsati
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god (Agni)
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक) < √दिव् (दीप्तौ) (निरुक्त-सम्बन्ध)
जिह्वयाwith (your) tongue / flame
जिह्वया:
करण
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
परिaround; completely
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
बाधस्वdrive away; repel
बाधस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√बाध् (बाधने/पीडने)
दुष्कृतम्evil deed / wrongdoing
दुष्कृतम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक) = दुष्- + कृत (कृदन्त, √कृ ‘करणे’)
मर्तःa mortal
मर्तः:
कर्तृ (यः-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
नःof us / to us
नः:
सम्प्रदान (हित/अहित-सम्बन्धे) अथवा षष्ठी-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जिघांसतिwishes to strike/kill; intends to harm
जिघांसति:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (हिंसायाम्) — desiderative stem जिघांस-