Mantra 25
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level; verse appears as a Triṣṭubh pāda-structure though transmitted here in a compact form)
Samhita Patha (Devanagari)
वस्वी ते अग्ने संदृष्टिरिषयते मर्त्याय । ऊर्जो नपादमृतस्य ॥
Samhita Patha (IAST)
वस्वी॑ ते अग्ने॒ संदृ॑ष्टिरिषय॒ते मर्त्या॑य । ऊर्जो॑ नपाद॒मृत॑स्य ॥
Transliteration
vasvī́ te agne saṃdṛ́ṣṭir iṣayate martyā́ya | ūrjó napād amṛ́tasya ||
Translation
O Agni, thy rich and luminous vision presses forward for the mortal, O Child of the immortal Force of plenitude.
Padapatha (Word Analysis)
वस्वी॑ । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । सम्ऽदृ॑ष्टिः । इ॒ष॒ऽय॒ते । मर्त्या॑य । ऊर्जः॑ । न॒पा॒त् । अ॒मृत॑स्य ॥वस्वी । ते । अग्ने । सम्दृष्टिः । इषयते । मर्त्याय । ऊर्जः । नपात् । अमृतस्य ॥vasvī | te | agne | sam-dṛṣṭiḥ | iṣa-yate | martyāya | ūrjaḥ | napāt | amṛtasya
Word by Word
वस्वीःbright/wealth-bringing (fem.), splendid
वस्वीः:
Kartā (वाक्ये ‘संदृष्टिः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवसु (प्रातिपदिक) / वस्वी (स्त्री. विशेषण-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
संदृष्टिःappearance/vision, manifestation
संदृष्टिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसम् + √दृश् (दर्शन) → संदृष्टि (स्त्री. भाव/कर्म-नाम)
इषयतेimpels/presses forward, hastens
इषयते:
क्रिया
TypeVerb
Root√इष् (इष गतौ/इच्छायाम्; वैदिके ‘प्रेरणे/वेगे’)
मर्त्यायfor the mortal
मर्त्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
ऊर्जःof nourishment/strength
ऊर्जः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘strength, nourishment’)
नपात्offspring/son (epithet: ‘child of …’)
नपात्:
Kartā/सम्बोधनार्थक-विशेषण (अग्नेः उपाधि)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक; ‘offspring/son’)
अमृतस्यof the immortal/ambrosia
अमृतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)