HomeRig VedaMandala 6Sukta 15Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन्रुरुच उषसो न भानुना । तूर्वन्न यामन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न ततृषाणो अजरः ॥

पा॒व॒कया॒ यश्चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा क्षाम॑न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना॑ । तूर्व॒न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे न त॑तृषा॒णो अ॒जर॑: ॥

pāvakáyā yáś citáyantyā kṛpā́ kṣā́man rurucá uṣáso ná bhānúnā | tū́rvan ná yā́mann étaśasya nū́ ráṇe ā́ yó ghṛṇé ná tatṛṣāṇó ajáraḥ ||

With a purifying flame that awakens perception, he shines through the nights like the radiance of Dawn; pressing forward on the path like the swift steed, he comes into the battle—like ardent splendor never satiated, unaging.

पा॒व॒कया॑ । यः । चि॒तय॑न्त्या । कृ॒पा । क्षाम॑न् । रु॒रु॒चे । उ॒षसः॑ । न । भा॒नुना॑ । तूर्व॑न् । न । याम॑न् । एत॑शस्य । नु । रणे॑ । यः । घृ॒णे । न । त॒तृषा॒णः । अ॒जरः॑ ॥पावकया । यः । चितयन्त्या । कृपा । क्षामन् । रुरुचे । उषसः । न । भानुना । तूर्वन् । न । यामन् । एतशस्य । नु । रणे । यः । घृणे । न । ततृषाणः । अजरः ॥pāvakayā | yaḥ | citayantyā | kṛpā | kṣāman | ruruce | uṣasaḥ | na | bhānunā | tūvarn | na | yāman | etaśasya | nu | raṇe | yaḥ | ghṛṇe | na | tatṛṣāṇaḥ | ajaraḥ

पावकयाwith the purifying (flame)
पावकया:
करण
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; √पू/पु ‘शुद्धौ’ से ‘पावक’)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चितयन्त्याwith the inciting/awakening (one)
चितयन्त्या:
करण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootचितयन्ती (वर्तमान कृदन्त; √चित् ‘बोधने/चिन्तायाम्’ → चितयति ‘causes to notice/sets in motion’)
कृपाthe form/appearance (kṛpā)
कृपा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
क्षामन्the earth/ground
क्षामन्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षामन् (प्रातिपदिक)
रुरुचःshining forth
रुरुचः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Rootरुरुच् (परिपूर्ण/परफेक्ट-आधारित कृदन्त; √रुच् ‘दीप्तौ’)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
भानुनाwith (his) radiance
भानुना:
करण
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
तूर्वन्swift/impetuous
तूर्वन्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootतूर्वन् (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/तुरणशील’)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
यामन्in the course/going (path)
यामन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
एतशस्यof Etaśa (the sun’s steed)
एतशस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootएतश (प्रातिपदिक; ‘एतश’ = सूर्याश्व/हरिणवर्ण अश्व)
नुnow/indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
रणःa rushing/roaring (one); battle-rush
रणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घृणेin (his) glowing heat/splendour
घृणे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootघृणि/घृण (प्रातिपदिक; ‘उष्णता/दीप्ति/सूर्यतेज’)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
ततृषाणःthirsting/ardently eager
ततृषाणः:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Rootततृषाण (परफेक्ट-मध्य कृदन्त; √तृष् ‘तृष्णायाम्/आकाङ्क्षायाम्’)
अजरःunaging
अजरः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; न-जर ‘not aging’)