HomeRig VedaMandala 6Sukta 15Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (probable; requires confirmation)

स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥

स त्वं दक्ष॑स्यावृ॒को वृ॒धो भू॑र॒र्यः पर॒स्यान्त॑रस्य॒ तरु॑षः । रा॒यः सू॑नो सहसो॒ मर्त्ये॒ष्वा छ॒र्दिर्य॑च्छ वी॒तह॑व्याय स॒प्रथो॑ भ॒रद्वा॑जाय स॒प्रथ॑: ॥

sá tvaṁ dákṣasyāvr̥kó vr̥dhó bhūr aryáḥ párasyā́ntarasya tárūṣaḥ | rāyáḥ sū́no sahaso mártyeṣv ā́ chárdir yaccha vīta-hávyāya sa-práthō bharád-vājāya sa-práthaḥ ||

Thou art the undiminished protector of skill, the increaser; a noble force that overcomes what is beyond and what is within. O Son of Strength, extend among mortals the shelter of plenitude for Vītahavya the wide-spreading, for Bharadvāja the wide-spreading.

सः । त्वम् । दक॑स्य । अ॒वृ॒कः । वृ॒धः । भूः॒ । अ॒र्यः । पर॑स्य । अन्त॑रस्य । तरु॑षः । रा॒यः । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । मर्त्ये॑षु । आ । छ॒र्दिः । य॒च्छ॒ । वी॒तऽह॑व्याय । स॒ऽप्रथः॑ । भ॒रत्ऽवा॑जाय । स॒ऽप्रथः॑ ॥सः । त्वम् । दकस्य । अवृकः । वृधः । भूः । अर्यः । परस्य । अन्तरस्य । तरुषः । रायः । सूनो इति । सहसः । मर्त्येषु । आ । छर्दिः । यच्छ । वीतहव्याय । सप्रथः । भरत्वाजाय । सप्रथः ॥saḥ | tvam | dakasya | avṛkaḥ | vṛdhaḥ | bhūḥ | aryaḥ | parasya | antarasya | taruṣaḥ | rāyaḥ | sūno iti | sahasaḥ | martyeṣu | ā | chardiḥ | yaccha | vīta-havyāya | sa-prathaḥ | bharat-vājāya | sa-prathaḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षस्यof skill / of power
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
आवृकःnot a wolf; non-harmful
आवृकः:
Kartā (as epithet)
TypeAdjective
Rootआ-वृक (प्रातिपदिक; a- + वृक ‘wolf’)
वृधःgrowing; strengthening
वृधः:
Kartā (as epithet)
TypeAdjective
Rootवृध् (प्रातिपदिक; ‘growing/strengthening’)
भूःbe (become)
भूः:
(Copular)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अर्यःa noble/ally; Arya
अर्यः:
Kartā (predicate noun)
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
परस्यof the farther/other
परस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
अन्तरस्यof the inner/nearer
अन्तरस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
तरुषःof the overcomer/conqueror
तरुषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootतरुष (प्रातिपदिक)
रायःof wealth
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)
सूनोO son
सूनो:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
सहसःof might/strength
सहसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
towards; hither
:
(Preverb/particle)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
छर्दिःshelter; protection
छर्दिः:
Karma
TypeNoun
Rootछर्दिस् (प्रातिपदिक)
यच्छgrant; extend
यच्छ:
(Main verb)
TypeVerb
Rootयम् (धातु) + छ (लोट्)
वीतहव्यायto the one whose oblations are pursued/accepted
वीतहव्याय:
Sampradāna
TypeAdjective (as epithet)
Rootवीतहव्य (प्रातिपदिक; वीत- ‘pursued/accepted’ + हव्य ‘oblation’)
सप्रथःwidely; expansive
सप्रथः:
Kartā (as epithet)
TypeAdjective
Rootस-प्रथ (प्रातिपदिक; ‘with breadth/expanse’)
भरद्वाजायto Bharadvāja
भरद्वाजाय:
Sampradāna
TypeProper Noun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
सप्रथःwidely; expansive
सप्रथः:
Kartā (as epithet)
TypeAdjective
Rootस-प्रथ (प्रातिपदिक)