HomeRig VedaMandala 6Sukta 11Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 6.11

Rishi: Bharadvāja
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

दशस्या नः पुर्वणीक होतर्देवेभिरग्ने अग्निभिरिधानः । रायः सूनो सहसो वावसाना अति स्रसेम वृजनं नांहः ॥

द॒श॒स्या न॑: पुर्वणीक होतर्दे॒वेभि॑रग्ने अ॒ग्निभि॑रिधा॒नः । रा॒यः सू॑नो सहसो वावसा॒ना अति॑ स्रसेम वृ॒जनं॒ नांह॑: ॥

dṛśásya naḥ puru-aṇīka hotar devébhiḥ agne agníbhir idhānáḥ | rāyáḥ sūno sahaso vavasānā́ áti srasema vṛjánam nā́ṃhaḥ ||

Be gracious to us, O Hotṛ of many faces; O Agni, kindled with the gods, with the fires. O son of Force, desiring the plenitude, may we pass beyond the hard strait of distress, as one crosses a perilous wilderness.

दृ॒श॒स्य । नः॒ । पु॒रु॒ऽअ॒णी॒क॒ । हो॒तः॒ । दे॒वेभिः॑ । अ॒ग्ने॒ । अ॒ग्निऽभिः॑ । इ॒धा॒नः । रा॒यः । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । व॒व॒सा॒नाः । अति॑ । स्र॒से॒म॒ । वृ॒जन॑म् । न । अंहः॑ ॥दृशस्य । नः । पुरुअणीक । होतः । देवेभिः । अग्ने । अग्निभिः । इधानः । रायः । सूनो इति । सहसः । ववसानाः । अति । स्रसेम । वृजनम् । न । अंहः ॥dṛśasya | naḥ | puru-aṇīka | hotaḥ | devebhiḥ | agne | agni-bhiḥ | idhānaḥ | rāyaḥ | sūno iti | sahasaḥ | vavasānāḥ | ati | srasema | vṛjanam | na | aṃhaḥ

दशस्याO worshipful / worthy of honor
दशस्या:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootदशस्य (प्रातिपदिक; दशस् ‘पूजा/मान’ से) / दशस्यति (धातु, ‘पूजयति’) से कृत
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्
पूर्वणीकO foremost-faced / of ancient aspect
पूर्वणीक:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootपूर्व-नीक (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ + ‘नीक’ = मुख/अग्रभाग/प्रमुखता)
होत॒र्O Hotṛ (invoking priest)
होत॒र्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘यजति/आह्वयति’ से)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
सह/करण (with/by)
TypeNoun
Rootदेव
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अग्निभिःwith fires / with flames
अग्निभिः:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootअग्नि
इधानःbeing kindled / blazing
इधानः:
कर्तृ (Agni as the one being kindled/blazing)
TypeVerb-derived participle
Root√इध् (इन्धे ‘प्रदीप्यते/दीपयति’)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रयि (प्रातिपदिक ‘धन/समृद्धि’)
सूनोO son
सूनो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनु
सहसःof might / of strength
सहसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक ‘बल/शक्ति’)
वावसानाःeagerly striving / zealously seeking
वावसानाः:
कर्तृ (we, as eager/striving)
TypeVerb-derived participle
Root√वस् (वसते/वसति; Vedic intens./desid.-like ‘वावस्’ ‘उत्सुक/प्रवृत्त होना’)
अतिbeyond / over
अति:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअति
स्रसेमmay we pass beyond / may we escape
स्रसेम:
क्रिया (we may pass/escape)
TypeVerb
Root√स्रंस्/स्रस् (स्रंसते ‘ढलना/गिरना/फिसलना’; Vedic: ‘स्रसेम’)
वृजनम्distress / hardship
वृजनम्:
कर्म (object of ‘स्रसेम’)
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक ‘कठिनता/संकट/दुर्गति/समूह’)
नांहःnarrowness, sin, peril
नांहः:
कर्म (appositional object with वृजनम्)
TypeNoun
Rootनांहस् (प्रातिपदिक ‘अघ/पाप/संकट’)