HomeRig VedaMandala 5Sukta 87Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 5.87

Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

स्वनो न वोऽमवान्रेजयद्वृषा त्वेषो ययिस्तविष एवयामरुत् । येना सहन्त ऋञ्जत स्वरोचिषः स्थारश्मानो हिरण्ययाः स्वायुधास इष्मिणः ॥

स्व॒नो न वोऽम॑वान्रेजय॒द्वृषा॑ त्वे॒षो य॒यिस्त॑वि॒ष ए॑व॒याम॑रुत् । येना॒ सह॑न्त ऋ॒ञ्जत॒ स्वरो॑चिष॒: स्थार॑श्मानो हिर॒ण्यया॑: स्वायु॒धास॑ इ॒ष्मिण॑: ॥

svanó ná vo’má-vān rejayád vṛ́ṣā tveṣó yayís taviṣá evayā́marut | yénā sáhanta ṛ́ñjata svá-rociṣaḥ sthā́-raśmāno hiraṇyáyāḥ svā́yudhāsa iṣmíṇaḥ ||

Like a resounding sound your forceful Bull shakes (all); fierce, rushing, mighty—O Maruts. By that power you prevail and flush into brightness, self-luminous; with firm rays, golden, self-armed, impelling—(you move) as powers of concentrated energy.

स्व॒नः । न । वः॒ । अम॑ऽवान् । रे॒ज॒य॒त् । वृषा॑ । त्वे॒षः । य॒यिः । त॒वि॒षः । ए॒व॒याम॑रुत् । येन॑ । सह॑न्तः । ऋ॒ञ्जत॑ । स्वऽरो॑चिषः । स्थाःऽर॑श्मानः । हि॒र॒ण्ययाः॑ । सु॒ऽआ॒यु॒धासः॑ । इ॒ष्मिणः॑ ॥स्वनः । न । वः । अमवान् । रेजयत् । वृषा । त्वेषः । ययिः । तविषः । एवयामरुत् । येन । सहन्तः । ऋञ्जत । स्वरोचिषः । स्थाःरश्मानः । हिरण्ययाः । सुआयुधासः । इष्मिणः ॥svanaḥ | na | vaḥ | ama-vān | rejayat | vṛṣā | tveṣaḥ | yayiḥ | taviṣaḥ | evayāmarut | yena | sahantaḥ | ṛñjata | sva-rociṣaḥ | sthāḥ-raśmānaḥ | hiraṇyayāḥ | su-āyudhāsaḥ | iṣmiṇaḥ

स्वनःthe roar/sound; or ‘our/us’ (depending on padapāṭha tradition)
स्वनः:
Kartā (यदि ‘स्वनः’ = गर्जनः) / सम्बन्ध (यदि ‘नः’ = अस्माकम्)
TypeNoun/Pronoun (contextual)
Rootस्वन (प्रातिपदिक; ‘स्वन’ = ध्वनि/गर्जन) अथवा ‘स्व’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + नः
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
वःof you / to you
वः:
Sampradāna/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अमावान्mighty, powerful
अमावान्:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअमावन् (प्रातिपदिक; ‘अमा’ + वन्) शक्तिमान्/बलवान्
रेजयत्shook, made tremble
रेजयत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√रेज् (रेजँ कम्पने) / √रिज्?
वृषाthe bull (i.e., the strong one)
वृषा:
Kartā (रेजयत् का कर्ता)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) / वृष (बलवान्, वृषभ-स्वरूप)
त्वेषःfierce, blazing
त्वेषः:
Kartā (वृषा का विशेषण/समनाम)
TypeAdjective/Noun
Rootत्वेष (प्रातिपदिक; तेजस्/उग्रता)
ययिःswift-goer, impetuous
ययिः:
Kartā (त्वेषः/वृषा का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootययि (प्रातिपदिक; ‘य’ गत्यर्थ-सम्बद्ध, ‘गन्ता/वेगवान्’)
तविषःof strength, of might
तविषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतविष (प्रातिपदिक; बल/शक्ति)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यामcourse, going, path
याम:
Karma
TypeNoun
Root√या (या गतौ) / ‘याम’ (प्रातिपदिक; मार्ग/गमन)
मरुत्O Marut
मरुत्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद्
सहन्तoverpowering, conquering
सहन्त:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeVerb (participle)
Root√सह् (सहँ अभिभवे)
ऋञ्जतthey drove/urged, set in motion
ऋञ्जत:
Kriyā
TypeVerb
Root√ऋञ्ज् (ऋञ्जँ रञ्जने/प्रसारणे; वैदिक ‘ऋञ्जति’ = ‘ऋजुं करोति/प्रेरयति’)
स्वरोचिषःself-luminous, shining by themselves
स्वरोचिषः:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व-रोचिस् (समास; रोचिस् = तेजस्)
स्थारश्मानःhaving firm reins/rays (steady-reined/steady-rayed)
स्थारश्मानः:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootस्था-रश्मन् (समास; रश्मन् = रश्मि/रेणु/किरण/रेशा)
हिरण्ययाःgolden
हिरण्ययाः:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक; हिरण्य- + य)
स्वायुधासःhaving their own weapons, well-armed
स्वायुधासः:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व-आयुध (समास; आयुध = शस्त्र)
इष्मिणःimpetuous, strong, vigorous
इष्मिणः:
Kartā (ये का विशेषण)
TypeAdjective
Rootइष्मिन् (प्रातिपदिक; इष्म = वेग/बल/उत्साह) अथवा इष्मिन् = ‘बलवान्’