HomeRig VedaMandala 5Sukta 85Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.85

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

इमामू नु कवितमस्य मायां महीं देवस्य नकिरा दधर्ष । एकं यदुद्ना न पृणन्त्येनीरासिञ्चन्तीरवनयः समुद्रम् ॥

इ॒मामू॒ नु क॒वित॑मस्य मा॒यां म॒हीं दे॒वस्य॒ नकि॒रा द॑धर्ष । एकं॒ यदु॒द्ना न पृ॒णन्त्येनी॑रासि॒ञ्चन्ती॑र॒वन॑यः समु॒द्रम् ॥

imā́m ū̀ nú kavítamasya māyā́ṃ mahī́ṃ devásya nákir ā́ dadharṣa | ékaṃ yád udnā́ ná pṛṇanty énīr āsiñcántīr avánayaḥ samudrám ||

This great formative power of the most-seeing god—none has overmastered it. Though the rivers ceaselessly pour their waters, they do not fill the One Ocean: so too the movements of life can be gathered into the vast without exhausting it—Varuṇa’s infinity holds all currents while keeping the order of their flow.

इ॒माम् । ऊँ॒ इति॑ । नु । क॒विऽत॑मस्य । मा॒याम् । म॒हीम् । दे॒वस्य॑ । नकिः॑ । आ । द॒ध॒र्ष॒ । एक॑म् । यत् । उ॒द्ना । न । पृ॒णन्ति॑ । एनीः॑ । आ॒ऽसि॒ञ्चन्तीः॑ । अ॒वन॑यः । स॒मु॒द्रम् ॥इमाम् । ऊँ इति । नु । कवितमस्य । मायाम् । महीम् । देवस्य । नकिः । आ । दधर्ष । एकम् । यत् । उद्ना । न । पृणन्ति । एनीः । आसिञ्चन्तीः । अवनयः । समुद्रम् ॥imām | oṃ iti | nu | kavi-tamasya | māyām | mahīm | devasya | nakiḥ | ā | dadharṣa | ekam | yat | udnā | na | pṛṇanti | enīḥ | āsiñcantīḥ | avanayaḥ | samudram

इमाम्this (fem.), this one
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊँindeed / O! (emphatic particle)
ऊँ:
TypeIndeclinable
Rootऊँ (निपात)
नुnow / indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
कवितमस्यof the most sage-like (one)
कवितमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकवितम (प्रातिपदिक; कवि + तमप्)
मायाम्power / wondrous skill / māyā
मायाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
महीम्great
महीम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नकिःno one
नकिः:
TypeIndeclinable
Rootनकिः (निपात/सर्वनाम-अव्यय)
towards / completely (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दधर्षhas dared / has overpowered
दधर्ष:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृष् (धातु; ‘धर्षति’)
एकम्one (single)
एकम्:
कर्म (पृणन्ति-क्रियायाः)
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म (एकम् इत्यस्य विशेषण/सम्बन्धी)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उद्नाwith water
उद्ना:
करण
TypeNoun
Rootउदन् (प्रातिपदिक; ‘water’)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
पृणन्तिthey fill
पृणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘to fill’)
एनीःthe swift ones / streams (waters)
एनीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootएनी (प्रातिपदिक)
आसिञ्चन्तीःpouring in / streaming
आसिञ्चन्तीः:
कर्तृ (एनीः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootसिच् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
अवनयःchannels / river-beds / courses
अवनयः:
कर्तृ (आसिञ्चन्तीः इत्यस्य समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)