HomeRig VedaMandala 5Sukta 85Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.85

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

उनत्ति भूमिं पृथिवीमुत द्यां यदा दुग्धं वरुणो वष्ट्यादित् । समभ्रेण वसत पर्वतासस्तविषीयन्तः श्रथयन्त वीराः ॥

उ॒नत्ति॒ भूमिं॑ पृथि॒वीमु॒त द्यां य॒दा दु॒ग्धं वरु॑णो॒ वष्ट्यादित् । सम॒भ्रेण॑ वसत॒ पर्व॑तासस्तविषी॒यन्त॑: श्रथयन्त वी॒राः ॥

unátti bhū́miṃ pṛthivī́m utá dyā́m yadā dúgdhaṃ váruṇo váṣṭy ā́dit | sam abhréṇa vasata párvatāsas tavīṣī́yantaḥ śrathayanta vīrā́ḥ ||

He moistens and opens the earth—this wide foundation—and even the heaven, when Varuṇa wills the milked-out essence to pour. Then the mountains clothe themselves with cloud; the strong ones, gathering force, loosen what was bound—so the blocked energies yield and the life-field is made workable for the soul’s increase.

उ॒नत्ति॑ । भूमि॑म् । पृ॒थि॒वीम् । उ॒त । द्याम् । य॒दा । दु॒ग्धम् । वरु॑णः । व॒ष्टि॒ । आत् । इत् । सम् । अ॒भ्रेण॑ । व॒स॒त॒ । पर्व॑तासः । त॒वि॒षी॒ऽयन्तः॑ । श्र॒थ॒य॒न्त॒ । वी॒राः ॥उनत्ति । भूमिम् । पृथिवीम् । उत । द्याम् । यदा । दुग्धम् । वरुणः । वष्टि । आत् । इत् । सम् । अभ्रेण । वसत । पर्वतासः । तविषीयन्तः । श्रथयन्त । वीराः ॥unatti | bhūmim | pṛthivīm | uta | dyām | yadā | dugdham | varuṇaḥ | vaṣṭi | āt | it | sam | abhreṇa | vasata | parvatāsaḥ | taviṣī-yantaḥ | śrathayanta | vīrāḥ

उ॒नत्ति॒wets, moistens
उ॒नत्ति॒:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootउन्द् (उन्दति/उन्दते) ‘to wet, moisten’
भूमिम्the ground
भूमिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभूमि- (स्त्री) ‘earth, ground’
पृथिवीम्the broad Earth
पृथिवीम्:
कर्म (भूमिम् इति कर्मस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (स्त्री) ‘the Earth’
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
द्याम्the sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ-/दिव्- (स्त्री) ‘sky’
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
दुग्धम्the milked (milk), the drawn milk
दुग्धम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदुह् (धातु) → दुग्ध- (कृदन्त, भूतकर्मणि/निष्पन्न) ‘milked, milk’
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण- (पुं)
वष्टिwills, desires
वष्टि:
(क्रिया) यदा-उपवाक्ये
TypeVerb
Rootवश् (वष्टि) ‘to wish, desire, will’
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
सम्together, wholly
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अभ्रेणwith a cloud
अभ्रेण:
करण
TypeNoun
Rootअभ्र- (नपुं) ‘cloud’
वसतlet (them) abide/settle
वसत:
(क्रिया) पर्वतासः इत्यस्य
TypeVerb
Rootवस् (वसति) ‘to dwell; to abide; (of rain) to settle/cover’
पर्वतासःthe mountains
पर्वतासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्वत- (पुं) ‘mountain’
तविषीयन्तःbecoming mighty
तविषीयन्तः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootतविषी- (स्त्री) ‘strength, might’ → तविषीयन्त् (कृदन्त, वर्तमानकाले शतृ/यन्त्-प्रत्यय) ‘growing strong, becoming mighty’
श्रथयन्तthey loosen, make (it) give way
श्रथयन्त:
(क्रिया) मुख्य क्रिया (द्वितीय पादे)
TypeVerb
Rootश्रथ् (श्रथयति) ‘to loosen, slacken, make give way’
वीराःthe heroes/strong ones
वीराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवीर- (पुं) ‘hero, strong one’