HomeRig VedaMandala 5Sukta 85Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.85

Rishi: Atri (Ātreya tradition; hymn to Varuṇa in Maṇḍala 5 commonly ascribed to the Atris)
Devata: Varuṇa (Āditya; guardian of ṛta, moral-cosmic law, and the vast waters/sky)
Chandas: Triṣṭubh (11 syllables per pāda; typical of Maṇḍala 5 hymns to Ādityas)

नीचीनबारं वरुणः कवन्धं प्र ससर्ज रोदसी अन्तरिक्षम् । तेन विश्वस्य भुवनस्य राजा यवं न वृष्टिर्व्युनत्ति भूम ॥

नी॒चीन॑बारं॒ वरु॑ण॒: कव॑न्धं॒ प्र स॑सर्ज॒ रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् । तेन॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॒ यवं॒ न वृ॒ष्टिर्व्यु॑नत्ति॒ भूम॑ ॥

nīcī́nabāraṃ váruṇaḥ kávandhaṃ prá sasarja ródasī antárikṣam | téna víśvasya bhúvanasya rājā yávam ná vṛṣṭír vyùnatti bhū́ma ||

Varuṇa has released the downward-drawn covering (the veiling lid) between Heaven-and-Earth, into the mid-world. By that act the King of all becoming separates and spreads out the ground of our being, as rain loosens and opens the field like barley for growth—making the inner earth ready for the descent of truth and increase.

नी॒चीन॑ऽबारम् । वरु॑णः । कव॑न्धम् । प्र । स॒स॒र्ज॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । अ॒न्तरि॑क्षम् । तेन॑ । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । राजा॑ । यव॑म् । न । वृ॒ष्टिः । वि । उ॒न॒त्ति॒ । भूम॑ ॥नीचीनबारम् । वरुणः । कवन्धम् । प्र । ससर्ज । रोदसी इति । अन्तरिक्षम् । तेन । विश्वस्य । भुवनस्य । राजा । यवम् । न । वृष्टिः । वि । उनत्ति । भूम ॥nīcīna-bāram | varuṇaḥ | kavandham | pra | sasarja | rodasī iti | antarikṣam | tena | viśvasya | bhuvanasya | rājā | yavam | na | vṛṣṭiḥ | vi | unatti | bhūma

नीचीनबारम्downward-hanging/low-drawn covering
नीचीनबारम्:
Karma (कवन्धम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootनीचीन- + बार (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे) से ‘बार’ = आवरण/बन्धन (वैदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
कवन्धम्enveloping mass; cloud/cover (dark covering)
कवन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवन्ध (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
ससर्जhe released/sent forth
ससर्ज:
क्रिया (कर्तृ: वरुणः; कर्म: कवन्धम्)
TypeVerb
Root√सृज् (सर्जने)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Adhikaraṇa (अन्तर ‘between’ के साथ)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
अन्तरिक्षम्the midspace; atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Adhikaraṇa (स्थान/विस्तार: in the midspace)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
तेनby that; thereby
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विश्वस्यof all; of the whole
विश्वस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world/creaturely realm
भुवनस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < √भू (भवने)
राजाking
राजा:
Kartā (अन्तर्निहित: वरुणः = राजा)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
यवम्barley
यवम्:
Karma (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
like; as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे)
व्यु॑नत्तिsoaks; wets; drenches
व्यु॑नत्ति:
क्रिया (कर्तृ: वृष्टिः; कर्म: भूमम्/भूमि-)
TypeVerb
Rootवि + √उन्द्/√उन्त् (उन्दने/सिञ्चने; वैदिक ‘उन्ति/उन्दति’), वर्ग: 7/9-प्रयोग वैदिक
भूमम्the ground; earth (surface)
भूमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमन्/भूम (प्रातिपदिक) < √भू