HomeRig VedaMandala 5Sukta 83Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 5.83

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Parjanya (with dyāvāpṛthivī invoked as recipients)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

महान्तं कोशमुदचा नि षिञ्च स्यन्दन्तां कुल्या विषिताः पुरस्तात् । घृतेन द्यावापृथिवी व्युन्धि सुप्रपाणं भवत्वघ्न्याभ्यः ॥

म॒हान्तं॒ कोश॒मुद॑चा॒ नि षि॑ञ्च॒ स्यन्द॑न्तां कु॒ल्या विषि॑ताः पु॒रस्ता॑त् । घृ॒तेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यु॑न्धि सुप्रपा॒णं भ॑वत्व॒घ्न्याभ्य॑: ॥

mahā́ntaṃ kóśam úd acā ní ṣiñca syándantāṃ kulyā́ ví-sitāḥ purástāt | ghṛténa dyā́vā-pṛthivī́ vy ùndhi su-prapā́ṇaṃ bhavatu aghnyā́bhyaḥ ||

Pour down from the great vessel; let the opened channels flow forth in front. With the clarified richness anoint Heaven and Earth; let there be a perfect drink for the un-slain powers (the cows), the radiant energies of increase.

म॒हान्त॑म् । कोश॑म् । उत् । अ॒च॒ । नि । सि॒ञ्च॒ । स्यन्द॑न्ताम् । कु॒ल्याः । विऽसि॑ताः । पु॒रस्ता॑त् । घृ॒तेन॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वि । उ॒न्धि॒ । सु॒ऽप्र॒पा॒नम् । भ॒व॒तु॒ । अ॒घ्न्याभ्यः॑ ॥महान्तम् । कोशम् । उत् । अच । नि । सिञ्च । स्यन्दन्ताम् । कुल्याः । विसिताः । पुरस्तात् । घृतेन । द्यावापृथिवी इति । वि । उन्धि । सुप्रपानम् । भवतु । अघ्न्याभ्यः ॥mahāntam | kośam | ut | aca | ni | siñca | syandantām | kulyāḥ | vi-sitāḥ | purastāt | ghṛtena | dyāvāpṛthivī iti | vi | undhi | su-prapānam | bhavatu | aghnyābhyaḥ

महत्a great (one)
महत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) < √मंह्/मह् ‘to be great’ (adj. stem)
कोशम्container, reservoir, cask
कोशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
उदचाraised up, uplifted
उदचा:
कर्म
TypeAdjective
Rootउद्-√अञ्च् (अञ्चति) / उद्-अञ्च् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
निdown, into
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
षिञ्चpour! sprinkle!
षिञ्च:
क्रिया
TypeVerb
Root√सिच् (सिञ्चति)
स्यन्दन्ताम्let (them) flow
स्यन्दन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्यन्द् (स्यन्दते)
कुल्याःchannels, water-courses
कुल्याः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकुल्या (प्रातिपदिक)
विषिताःset loose, released, driven forth
विषिताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवि-√सि/√से (विष्यति/सेते) → विषित (कृदन्त, भूतकृदन्त)
पुरस्तात्from the front; forth, forward
पुरस्तात्:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव)
घृतेनwith ghee; with clarified butter
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/द्याव् + पृथिवी)
व्युन्धिmoisten! bedew!
व्युन्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√उन्ध् (उन्धति) / √उन्ध् ‘to moisten, wet, sprinkle’
सुप्रपाणम्well-watered; having good drink
सुप्रपाणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-प्रपाण (समास; सु + प्रपाण ‘good watering/abundant drink’)
भवतुlet it be; may it become
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
अघ्न्याभ्यःfor the cows (the inviolable ones)
अघ्न्याभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअघ्न्या (प्रातिपदिक; ‘cow’, lit. ‘not to be slain’)