HomeRig VedaMandala 5Sukta 81Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.81

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81)
Devata: Savitar
Chandas: Jagatī (probable)

विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्भद्रं द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकमख्यत्सविता वरेण्योऽनु प्रयाणमुषसो वि राजति ॥

विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि रा॑जति ॥

viśvā́ rūpā́ṇi práti muñcate kavíḥ prā́sāvīd bhadráṃ dvi-páde cátuṣ-pade | ví nā́kam akhyat savitā́ varéṇyo'nu prayā́ṇam uṣáso ví rājati ||

The Seer releases all forms to their manifestation; he has set forth the good for the two-footed and the four-footed. Savitar, worthy of choosing, has made the heaven visible; following the going forth of Dawn, he shines in sovereign radiance.

विश्वा॑ । रू॒पाणि॑ । प्रति॑ । मु॒ञ्च॒ते॒ । क॒विः । प्र । अ॒सा॒वी॒त् । भ॒द्रम् । द्वि॒ऽपदे॑ । चतुः॑ऽपदे । वि । नाक॑म् । अ॒ख्य॒त् । स॒वि॒ता । वरे॑ण्यः । अनु॑ । प्र॒ऽयान॑म् । उ॒षसः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥विश्वा । रूपाणि । प्रति । मुञ्चते । कविः । प्र । असावीत् । भद्रम् । द्विपदे । चतुःपदे । वि । नाकम् । अख्यत् । सविता । वरेण्यः । अनु । प्रयानम् । उषसः । वि । राजति ॥viśvā | rūpāṇi | prati | muñcate | kaviḥ | pra | asāvīt | bhadram | dvi-pade | catuḥ-pade | vi | nākam | akhyat | savitā | vareṇyaḥ | anu | pra-yānam | uṣasaḥ | vi | rājati

विश्वाall
विश्वा:
कर्म (रूपाणि इति विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
रूपाणिforms
रूपाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
(क्रियाविशेषणम्) दिशासूचक/प्रत्यभिमुख्ये
TypeIndeclinable
Rootप्रति
मुञ्चतेreleases, lets go
मुञ्चते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (मुञ्चति)
कविःthe seer/poet
कविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्र
असावीत्impelled, set in motion
असावीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (सुवति) / √सू (प्रसवने)
भद्रम्the auspicious (good)
भद्रम्:
कर्म (असावीत् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
द्विपदेfor the two-footed (humans)
द्विपदे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootद्विपद (प्रातिपदिक)
चतुष्पदेfor the four-footed (cattle)
चतुष्पदे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पद (प्रातिपदिक)
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषणम्) विभक्तौ/विशेषेण
TypeIndeclinable
Rootवि
नाकम्heaven, the firmament
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
अख्यत्made manifest, revealed
अख्यत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootख्या (आख्याने) / √ख्या
सविताSavitar (the Impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वरेण्यःmost choice-worthy, excellent
वरेण्यः:
कर्तृ (सविता इति विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ से)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषणम्) अनुगमनार्थे
TypeIndeclinable
Rootअनु
प्रयाणम्the onward course, departure
प्रयाणम्:
कर्म/अधिकरण (अनु इत्यनेन सह: ‘following the course’)
TypeNoun
Rootप्रयाण (प्रातिपदिक; प्र-√या ‘to go’ से)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (प्रयाणस्य)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
विwidely, distinctly
वि:
(क्रियाविशेषणम्) विशेषेण/विभक्तौ
TypeIndeclinable
Rootवि
राजतिshines, reigns (in radiance)
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (दीप्तौ) / √राज्