HomeRig VedaMandala 5Sukta 8Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.8

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)
Devata: Agni
Chandas: Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)

त्वामग्न ऋतायवः समीधिरे प्रत्नं प्रत्नास ऊतये सहस्कृत । पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ॥

त्वाम॑ग्न ऋता॒यव॒: समी॑धिरे प्र॒त्नं प्र॒त्नास॑ ऊ॒तये॑ सहस्कृत । पु॒रु॒श्च॒न्द्रं य॑ज॒तं वि॒श्वधा॑यसं॒ दमू॑नसं गृ॒हप॑तिं॒ वरे॑ण्यम् ॥

tvā́m agne ṛtāyávaḥ sam-ī́dhire pratnáṃ pratnā́sa ūtáye sahas-kṛta | puru-candrám yajatáṃ viśvá-dhāyasaṃ damū́nasaṃ gṛhá-patiṃ váreṇyam ||

You, O Agni, the seekers of ṛta have kindled together—you the ancient and ever-ancient—for help, O doer of might: the many-radiant, the adorable, the universal establisher, the dweller in the house, the lord of the home, the one to be chosen.

त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ऋ॒त॒ऽयवः॑ । सम् । ई॒धि॒रे॒ । प्र॒त्नम् । प्र॒त्नासः॑ । ऊ॒तये॑ । स॒हः॒ऽकृ॒त॒ । पु॒रु॒ऽच॒न्द्रम् । य॒ज॒तम् । वि॒श्वऽधा॑यसम् । दमू॑नसम् । गृ॒हऽप॑तिम् । वरे॑ण्यम् ॥त्वाम् । अग्ने । ऋतयवः । सम् । ईधिरे । प्रत्नम् । प्रत्नासः । ऊतये । सहःकृत । पुरुचन्द्रम् । यजतम् । विश्वधायसम् । दमूनसम् । गृहपतिम् । वरेण्यम् ॥tvām | agne | ṛta-yavaḥ | sam | īdhire | pratnam | pratnāsaḥ | ūtaye | sahaḥ-kṛta | puru-candram | yajatam | viśva-dhāyasam | damūnasam | gṛha-patim | vareṇyam

त्वाम्you (as the object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ऋतायवःthe ṛta-seekers / followers of cosmic order
ऋतायवः:
कर्तृ
TypeNoun (agentive) / Adjective used substantively
Rootऋतायु- (ऋत + आयु; प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypePreverb / Indeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
ईधिरेhave kindled
ईधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootइन्ध् (धातु) / √इध् (वैदिक प्रयोग)
प्रत्नम्ancient, primeval
प्रत्नम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रत्न- (प्रातिपदिक)
प्रत्नासःthe ancients (forefathers)
प्रत्नासः:
कर्तृ
TypeAdjective used substantively
Rootप्रत्न- (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति- (प्रातिपदिक)
सहस्कृतO might-made / strengthened by power
सहस्कृत:
सम्बोधन
TypeAdjective (past participle) / Epithet
Rootसहस्- (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु)
पुरुचन्द्रम्much-shining, very bright
पुरुचन्द्रम्:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootपुरु- (अव्यय/उपसर्गवत्) + चन्द्र- (प्रातिपदिक)
यजतम्worthy of worship
यजतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयजत- (प्रातिपदिक; √यज् से)
विश्वधायसम्bestowing sustenance in every way / all-nourishing
विश्वधायसम्:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootविश्व- (प्रातिपदिक) + धायस- (प्रातिपदिक; ‘धायस्’ = पोषण/धन/समृद्धि)
दमूनसम्house-abiding, of the home
दमूनसम्:
कर्म
TypeAdjective / Epithet
Rootदमूनस्- (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’ सम्बन्धी)
गृहपतिम्lord of the house
गृहपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगृहपति- (गृह + पति; प्रातिपदिक)
वरेण्यम्most choice-worthy, excellent
वरेण्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवरेण्य- (प्रातिपदिक; √वृ ‘चुनना/वरना’)