HomeRig VedaMandala 5Sukta 63Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra-Varuṇa (with Parjanya invoked within the verse)
Chandas: Triṣṭubh

माया वां मित्रावरुणा दिवि श्रिता सूर्यो ज्योतिश्चरति चित्रमायुधम् । तमभ्रेण वृष्ट्या गूहथो दिवि पर्जन्य द्रप्सा मधुमन्त ईरते ॥

मा॒या वां॑ मित्रावरुणा दि॒वि श्रि॒ता सूर्यो॒ ज्योति॑श्चरति चि॒त्रमायु॑धम् । तम॒भ्रेण॑ वृ॒ष्ट्या गू॑हथो दि॒वि पर्ज॑न्य द्र॒प्सा मधु॑मन्त ईरते ॥

māyā́ vāṃ mitrāvaruṇā diví śritā́ sū́ryo jyótiś carati citrám ā́yudham | tám abhreṇa vṛṣṭyā́ gūhatho diví párjanya drapsā́ mádhu-manta īrate ||

Your formative power, O Mitra and Varuṇa, is set in heaven: the Sun moves as a light, a wondrous weapon. You veil him there with cloud and rain; then Parjanya’s drops surge forth, bearing sweetness—delight that feeds the earth and the soul.

मा॒या । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । दि॒वि । श्रि॒ता । सूर्यः॑ । ज्योतिः॑ । च॒र॒ति॒ । चि॒त्रम् । आयु॑धम् । तम् । अ॒भ्रेण॑ । वृ॒ष्ट्या । गू॒ह॒थः॒ । दि॒वि । पर्ज॑न्य । द्र॒प्सा । मधु॑ऽमन्तः । ई॒र॒ते॒ ॥माया । वाम् । मित्रावरुणा । दिवि । श्रिता । सूर्यः । ज्योतिः । चरति । चित्रम् । आयुधम् । तम् । अभ्रेण । वृष्ट्या । गूहथः । दिवि । पर्जन्य । द्रप्सा । मधुमन्तः । ईरते ॥māyā | vām | mitrāvaruṇā | divi | śritā | sūryaḥ | jyotiḥ | carati | citram | āyudham | tam | abhreṇa | vṛṣṭyā | gūhathaḥ | divi | parjanya | drapsā | madhu-mantaḥ | īrate

माया(divine) māyā, wondrous power
माया:
कर्तृ (वाक्य-कर्तृ/विषय)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक; √मा ‘मापने/निर्माणे’ से व्युत्पन्न)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाO Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमित्र- + वरुण- (देवनाम; द्वन्द्व-समास)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
श्रिताresting, established
श्रिता:
TypeParticiple/Adjective
Root√श्रि (श्रयणे) ; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
चरतिmoves, goes
चरति:
TypeVerb
Root√चर् (गत्यर्थे)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
आयुधम्weapon (here: the sun’s radiant implement)
आयुधम्:
कर्म (उपमेय/वस्तु)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
तम्him/that (Sun)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभ्रेणwith a cloud
अभ्रेण:
करण
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक)
वृष्ट्याwith rain
वृष्ट्या:
करण
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
गूहथःyou two conceal
गूहथः:
TypeVerb
Root√गूह्/√गुह् (गोपने/गूहनार्थे)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
पर्जन्यO Parjanya (rain-god)
पर्जन्य:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपर्जन्य (देवनाम; प्रातिपदिक)
द्रप्साःdrops
द्रप्साः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
मधुमन्तःhoneyed, sweet
मधुमन्तः:
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
ईरतेare set in motion, rush forth
ईरते:
TypeVerb
Root√ईर् (प्रेरणे/गतौ)