HomeRig VedaMandala 5Sukta 63Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

सम्राजा उग्रा वृषभा दिवस्पती पृथिव्या मित्रावरुणा विचर्षणी । चित्रेभिरभ्रैरुप तिष्ठथो रवं द्यां वर्षयथो असुरस्य मायया ॥

स॒म्राजा॑ उ॒ग्रा वृ॑ष॒भा दि॒वस्पती॑ पृथि॒व्या मि॒त्रावरु॑णा॒ विच॑र्षणी । चि॒त्रेभि॑र॒भ्रैरुप॑ तिष्ठथो॒ रवं॒ द्यां व॑र्षयथो॒ असु॑रस्य मा॒यया॑ ॥

sam-rājā́ ugrā́ vṛṣabhā́ divás pátī pṛthivyā́ mitrā́varuṇā vícarṣaṇī | citrébhir abhráir úpa tiṣṭhatho rávam dyā́ṃ varṣayatho ásurasya māyáyā ||

Co-sovereigns, mighty, bull-like lords of heaven and earth, O Mitra and Varuṇa who move among men: with radiant clouds you take your stand upon the roar, and by the Asura’s power of formation you make heaven pour its rains.

स॒म्ऽराजौ॑ । उ॒ग्रा । वृ॒ष॒भा । दि॒वः । पती॑ इति॑ । पृ॒थि॒व्याः । मि॒त्रावरु॑णा । विच॑र्षणी॒ इति॒ विऽच॑र्षणी । चि॒त्रेभिः॑ । अ॒भ्रैः । उप॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । रव॑म् । द्याम् । व॒र्ष॒य॒थः॒ । असु॑रस्य । मा॒यया॑ ॥सम्राजौ । उग्रा । वृषभा । दिवः । पती इति । पृथिव्याः । मित्रावरुणा । विचर्षणी इति विचर्षणी । चित्रेभिः । अभ्रैः । उप । तिष्ठथः । रवम् । द्याम् । वर्षयथः । असुरस्य । मायया ॥sam-rājau | ugrā | vṛṣabhā | divaḥ | patīiti | pṛthivyāḥ | mitrāvaruṇā | vicarṣaṇī itivi-carṣaṇī | citrebhiḥ | abhraiḥ | upa | tiṣṭhathaḥ | ravam | dyām | varṣayathaḥ | asurasya | māyayā

सम्राजौthe two sovereign kings
सम्राजौ:
कर्तृ
TypeNoun (title)
Rootसम्-राज् (प्रातिपदिक: सम्राज्)
उग्रौfierce, mighty (two)
उग्रौ:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
वृषभौtwo bulls (i.e., powerful ones)
वृषभौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
पतीtwo lords
पती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्तृ (सम्राजौ… इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक: मित्रावरुण)
विचर्षणीthe two far-seeing/overseeing ones
विचर्षणी:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootवि-चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘all-seeing/overseeing’)
चित्रेभिःwith bright/variegated
चित्रेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
अभ्रैःclouds
अभ्रैः:
करण
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक)
उपnear, up to
उप:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootउप
तिष्ठथःyou two stand
तिष्ठथः:
क्रिया (कर्तृ: मित्रावरुणा)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
रवम्roar, sound
रवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
द्याम्the sky
द्याम्:
कर्म (वर्षयथः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
वर्षयथःyou two cause to rain
वर्षयथः:
क्रिया (कर्तृ: मित्रावरुणा)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु; causative: वर्षय-)
असुरस्यof the Asura (lordly being)
असुरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
माययाby (his/your) māyā, wondrous power
मायया:
करण
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)