Mantra 1
Sukta 5.61
Rishi: Śyāvāśva Ātreya (traditional for RV 5.61)
Devata: Maruts (likely continuation of Marut context from 5.60; ‘naraḥ’ commonly fits Maruts as heroic troop)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; short verse)
Samhita Patha (Devanagari)
के ष्ठा नरः श्रेष्ठतमा य एकएक आयय । परमस्याः परावतः ॥
Samhita Patha (IAST)
के ष्ठा॑ नर॒: श्रेष्ठ॑तमा॒ य एक॑एक आय॒य । प॒र॒मस्या॑: परा॒वत॑: ॥
Transliteration
ke ṣṭhā naraḥ śreṣṭhatamā ya ekaeka āyaya | paramasyāḥ parāvataḥ ||
Translation
Who are you, O heroes, the most excellent, who have come each one by himself from the farthest distance of the supreme realm?
Padapatha (Word Analysis)
कः । स्थ॒ । न॒रः॒ । श्रेष्ठ॑ऽतमाः । ये । एकः॑ऽएकः । आ॒ऽय॒य । प॒र॒मस्याः॑ । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥कः । स्थ । नरः । श्रेष्ठतमाः । ये । एकःएकः । आयय । परमस्याः । परावतः ॥kaḥ | stha | naraḥ | śreṣṭha-tamāḥ | ye | ekaḥ-ekaḥ | āyaya | paramasyāḥ | parāvataḥ
Word by Word
केwho (which persons)?
के:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्थare (you are)
स्थ:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (स्थ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
श्रेष्ठतमाःthe very best, most excellent
श्रेष्ठतमाः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठतम (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठ’ + तमप्)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकएकःeach one, one by one
एकएकः:
Kartā (वितरणे)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (पुनरुक्त-समास/द्विरुक्त)
आययुःthey came, approached
आययुः:
—
TypeVerb
Rootया (धातु) + आ- (उपसर्ग)
परमस्याःof the farthest, of the highest/utmost
परमस्याः:
Adhikaraṇa/Apādāna (सन्दर्भानुसारं: ‘from/of the farthest’)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक; ‘परम’ स्त्री.)
परावतःfrom the far region, from afar
परावतः:
Apādāna (गमनस्य ‘from afar’)
TypeNoun
Rootपरावत् (प्रातिपदिक; ‘distance, far region’)