HomeRig VedaMandala 5Sukta 6Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.6

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Mandala 5; hymn to Agni)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.6; requires full hymn metrical verification)

अग्निर्हि वाजिनं विशे ददाति विश्वचर्षणिः । अग्नी राये स्वाभुवं स प्रीतो याति वार्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥

अ॒ग्निर्हि वा॒जिनं॑ वि॒शे ददा॑ति वि॒श्वच॑र्षणिः । अ॒ग्नी रा॒ये स्वा॒भुवं॒ स प्री॒तो या॑ति॒ वार्य॒मिषं॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र ॥

agnír hí vājíṇaṃ viśé dádāti viśvácarṣaṇiḥ | agnī rāyé svā́bhuvaṃ sá prītó yāti vā́ryam íṣaṃ stotṛ́bhya ā́ bhara ||

For Agni, the all-supporting Power, gives to the people the vāja—plenitude of effective force. Agni, self-existent in his becoming, moves when pleased toward the rayi—fullness of being—and brings the choice impulsion of nourishment to the singers.

अ॒ग्निः । हि । वा॒जिन॑म् । वि॒शे । ददा॑ति । वि॒श्वऽच॑र्षणिः । अ॒ग्निः । रा॒ये । सु॒ऽआ॒भुव॑म् । सः । प्री॒तः । या॒ति॒ । वार्य॑म् । इष॑म् । स्तो॒तृऽभ्यः॑ । आ । भ॒र॒ ॥अग्निः । हि । वाजिनम् । विशे । ददाति । विश्वचर्षणिः । अग्निः । राये । सुआभुवम् । सः । प्रीतः । याति । वार्यम् । इषम् । स्तोतृभ्यः । आ । भर ॥agniḥ | hi | vājinam | viśe | dadāti | viśva-carṣaṇiḥ | agniḥ | rāye | su-ābhuvam | saḥ | prītaḥ | yāti | vāryam | iṣam | stotṛ-bhyaḥ | ā | bhara

अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वाजिनम्the prize-winner / vigorous one
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
विशेto the clan/settlement (people)
विशे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश्- (प्रातिपदिक)
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
विश्वचर्षणिःall-men’s / of all peoples (protector)
विश्वचर्षणिः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व- + चर्षणि- (प्रातिपदिक; समास)
अग्नीthe two Agnis (dual; ritual fires / Agni in dual expression)
अग्नी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्- (प्रातिपदिक)
स्वाभुवम्self-existent / self-becoming (excellent)
स्वाभुवम्:
कर्म (याति इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootस्वाभुव- (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रीतःpleased
प्रीतः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Rootप्री (प्रीणने) → प्रीत (कृदन्त)
यातिgoes, proceeds
याति:
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थे)
वार्यम्choice, desirable (boon)
वार्यम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootवार्य- (प्रातिपदिक)
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्- (प्रातिपदिक)
स्तोतृभ्यःto the praisers
स्तोतृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्तोतृ- (प्रातिपदिक)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
भरbring!
भर:
TypeVerb
Rootभृ (भरणे)