HomeRig VedaMandala 5Sukta 54Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.54

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.54)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn verification)

अभ्राजि शर्धो मरुतो यदर्णसं मोषथा वृक्षं कपनेव वेधसः । अध स्मा नो अरमतिं सजोषसश्चक्षुरिव यन्तमनु नेषथा सुगम् ॥

अभ्रा॑जि॒ शर्धो॑ मरुतो॒ यद॑र्ण॒सं मोष॑था वृ॒क्षं क॑प॒नेव॑ वेधसः । अध॑ स्मा नो अ॒रम॑तिं सजोषस॒श्चक्षु॑रिव॒ यन्त॒मनु॑ नेषथा सु॒गम् ॥

abhrā́ji śárdho maruto yád arṇasáṁ móṣathā vṛkṣáṁ kapanéva vedhasaḥ | ádha smā no arámatim sajoṣasaś cákṣuriva yántam ánu neṣathā sugám ||

Radiant is your host, O Maruts, when you strip away the flooding resistance, like a woodcutter felling a tree. Then, in harmony, lead our will of right effort—like sight guiding one who moves—along a good and open path.

अभ्रा॑जि । शर्धः॑ । म॒रु॒तः॒ । यत् । अ॒र्ण॒सम् । मोष॑थ । वृ॒क्षम् । क॒प॒नाऽइ॑व । वे॒ध॒सः॒ । अध॑ । स्म॒ । नः॒ । अ॒रम॑तिम् । स॒ऽजो॒ष॒सः॒ । चक्षुः॑ऽइव । यन्त॑म् । अनु॑ । ने॒ष॒थ॒ । सु॒ऽगम् ॥अभ्राजि । शर्धः । मरुतः । यत् । अर्णसम् । मोषथ । वृक्षम् । कपनाइव । वेधसः । अध । स्म । नः । अरमतिम् । सजोषसः । चक्षुःइव । यन्तम् । अनु । नेषथ । सुगम् ॥abhrāji | śardhaḥ | marutaḥ | yat | arṇasam | moṣatha | vṛkṣam | kapanāiva | vedhasaḥ | adha | sma | naḥ | aramatim | sa-joṣasaḥ | cakṣuḥ-iva | yantam | anu | neṣatha | su-gam

अभ्राजिbright, shining
अभ्राजि:
Kartā (शर्धः के साथ कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअभ्राजि (प्रातिपदिक; ‘अभ्राज्’/‘अभ्राजिन्’ प्रकार) अथवा √भ्राज् (दीप्तौ) से व्युत्पन्न
शर्धःhost, troop
शर्धः:
Kartā
TypeNoun
Rootशर्धस् (प्रातिपदिक)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
Sambodhana (addressed)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
यत्which (that)
यत्:
Karma (मोषथाः का कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्णसम्flood, surge, wave (mass of waters)
अर्णसम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्णस (प्रातिपदिक)
मोषथाःyou (pl.) steal/strip away
मोषथाः:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√मुष् (स्तेये/अपहरणे)
वृक्षम्tree
वृक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
कपनेवlike a trembling one / like a shaker
कपनेव:
Kartā-उपमान (उपमा-सम्बन्ध)
TypeNoun + Indeclinable
Rootकपन (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
वेधसःthe wise/skillful ones (inspired ones)
वेधसः:
Kartā (मरुतः के साथ)
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक)
अधthen, now
अध:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
स्मindeed, just
स्म:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरमतिम्readiness, willingness, helpful intent
अरमतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअरमति (प्रातिपदिक)
सजोषसःin concord, of one accord
सजोषसः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; ‘स-जोस्’ = ‘साथ-साथ/एकमत’)
चक्षुःeye
चक्षुः:
Karaṇa (उपमा में साधन/उपमान)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
Upamā-particle
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
यन्तम्going, moving
यन्तम्:
Karma (नेषथाः का कर्म)
TypeParticiple
Root√यम् (गत्यादौ/नियमे) से वर्तमान कृदन्त ‘यन्त्’
अनुalong, after
अनु:
Adverbial (directional)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
नेषथाःlead (you pl.)
नेषथाः:
Kriyā (आज्ञा)
TypeVerb
Root√नी (नयने)
सुगम्easy path, good passage
सुगम्:
Karma (नेषथाः का लक्ष्य/वस्तु)
TypeAdjective/Noun
Rootसु-ग (प्रातिपदिक; ‘सु’ + ‘ग’/‘गम्’ भाव) अथवा ‘सुग’