HomeRig VedaMandala 5Sukta 45Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.45

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (hymn attribution basis)
Devata: Indra/Angirasic powers of illumination; dhī as the operative goddess-power (inspired intelligence) and ‘Mother’ as generative opener
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

एता धियं कृणवामा सखायोऽप या माताँ ऋणुत व्रजं गोः । यया मनुर्विशिशिप्रं जिगाय यया वणिग्वङ्कुरापा पुरीषम् ॥

एता॒ धियं॑ कृ॒णवा॑मा सखा॒योऽप॒ या मा॒ताँ ऋ॑णु॒त व्र॒जं गोः । यया॒ मनु॑र्विशिशि॒प्रं जि॒गाय॒ यया॑ व॒णिग्व॒ङ्कुरापा॒ पुरी॑षम् ॥

etā́ dhíyaṃ kṛṇávāmā sakhāyó’pa yā́ mātā́ṃ ṛṇutá vrajáṃ góḥ | yayā́ mánur viśiśipráṃ jigā́ya yayā́ vaṇíg vaṅkúr ā́pa purī́ṣam ||

Let us, comrades, fashion this inspired understanding—by which the Mother opens the pen of the Light. By it Manu wins the clear-seeing force; by it the seeker-merchant Vaṅku attains the rich plenitude.

आ । इ॒त॒ । धिय॑म् । कृ॒णवा॑म । स॒खा॒यः॒ । अप॑ । या । मा॒ता । ऋ॒णु॒त । व्र॒जम् । गोः । यया॑ । मनुः॑ । वि॒शि॒ऽशि॒प्रम् । जि॒गाय॑ । यया॑ । व॒णिक् । व॒ङ्कुः । आप॑ । पुरी॑षम् ॥आ । इत । धियम् । कृणवाम । सखायः । अप । या । माता । ऋणुत । व्रजम् । गोः । यया । मनुः । विशिशिप्रम् । जिगाय । यया । वणिक् । वङ्कुः । आप । पुरीषम् ॥ā | ita | dhiyam | kṛṇavāma | sakhāyaḥ | apa | yā | mātā | ṛṇuta | vrajam | goḥ | yayā | manuḥ | viśi-śipram | jigāya | yayā | vaṇik | vaṅkuḥ | āpa | purīṣam

एताम्this (f.)
एताम्:
कर्म
TypePronoun/Determiner
Rootएतद् (sarvanāma-prātipadika)
धियम्thought, insight, hymn
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (prātipadika)
कृणवामlet us two make
कृणवाम:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
सखायौ(we) two friends
सखायौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसखा (prātipadika)
अपaway, forth
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (avyaya)
याwhich (she/that)
या:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
माताम्mother
माताम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ (prātipadika)
ऋणुतopen/loosen (you all)!
ऋणुत:
TypeVerb
Rootऋ (धातु; ‘to go/move, set in motion’; वैदिक प्रयोगे ‘to open/loosen’)
व्रजम्enclosure, pen
व्रजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रज (prātipadika)
गोःof the cow/cattle
गोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (prātipadika)
ययाby which
यया:
करण
TypeRelative pronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
मनुःManu
मनुः:
कर्तृ
TypeProper noun
Rootमनु (prātipadika)
विशिशिप्रम्the wide-jawed/strong-jawed (one)
विशिशिप्रम्:
कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootविशि-शिप्र (prātipadika; epithet)
जिगायhas conquered, won
जिगाय:
TypeVerb
Rootजि (धातु)
ययाby which
यया:
करण
TypeRelative pronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
वणिक्the trader/merchant
वणिक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवणिज् (prātipadika)
वङ्कुःVaṅku (name)
वङ्कुः:
कर्तृ
TypeProper noun
Rootवङ्कु (prātipadika)
रापhas taken/robbed
राप:
TypeVerb
Rootराप् (धातु; ‘to seize/rob, take away’)
पुरीषम्dung; (also) refuse/mire
पुरीषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरीष (prātipadika)