HomeRig VedaMandala 5Sukta 45Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.45

Rishi: Atri Bhauma
Devata: Sūrya/Uṣas complex (illumination that opens the mountain; dyau/bhūma cosmic pair)
Chandas: Trishtubh

अस्मा उक्थाय पर्वतस्य गर्भो महीनां जनुषे पूर्व्याय । वि पर्वतो जिहीत साधत द्यौराविवासन्तो दसयन्त भूम ॥

अ॒स्मा उ॒क्थाय॒ पर्व॑तस्य॒ गर्भो॑ म॒हीनां॑ ज॒नुषे॑ पू॒र्व्याय॑ । वि पर्व॑तो॒ जिही॑त॒ साध॑त॒ द्यौरा॒विवा॑सन्तो दसयन्त॒ भूम॑ ॥

asmā́ ukthā́ya párvatasya gárbho mahī́nāṃ jánuṣe pū́rvyāya | ví párvato jihī́ta sā́dhata dyáur ā́vivāsanto dasayanta bhū́ma ||

For this hymn of affirmation, the hidden womb of the mountain—ancient in birth among the great ones—opens out. The mountain gapes wide; Heaven is set to its right accomplishment; adoring, they make the vast foundation yield.

अ॒स्मै । उ॒क्थाय॑ । पर्व॑तस्य । गर्भः॑ । म॒हीना॑म् । ज॒नुषे॑ । पू॒र्व्याय॑ । वि । पर्व॑तः । जिही॑त । साध॑त । द्यौः । आ॒ऽविवा॑सन्तः । द॒स॒य॒न्त॒ । भूम॑ ॥अस्मै । उक्थाय । पर्वतस्य । गर्भः । महीनाम् । जनुषे । पूर्व्याय । वि । पर्वतः । जिहीत । साधत । द्यौः । आविवासन्तः । दसयन्त । भूम ॥asmai | ukthāya | parvatasya | garbhaḥ | mahīnām | januṣe | pūrvyāya | vi | pavartaḥ | jihīta | sādhata | dyauḥ | āvivāsantaḥ | dasayanta | bhūma

अस्मैto him / for him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उक्थायfor the hymn of praise
उक्थाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
पर्वतस्यof the mountain
पर्वतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
गर्भःthe embryo / womb-son
गर्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
महीनाम्of the great (waters/earths)
महीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
जनुषेfor birth / for begetting
जनुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजनु (प्रातिपदिक)
पूर्व्यायfor the primeval (birth)
पूर्व्याय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
पर्वतःthe mountain
पर्वतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
जिहीतlet (it) open / split / yawn
जिहीत:
क्रिया
TypeVerb
Root√हा (जहाति) / Vedic injunctive base जिही-
साधतaccomplishes / makes succeed
साधत:
क्रिया
TypeVerb
Root√साध्
द्यौःHeaven
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
आविवासन्तःhonoring, serving
आविवासन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootआ + √वास् (विवासयति/विवासति ‘to serve, to honor’)
दसयन्तthey display power / they make (it) wondrous
दसयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√दस (वैदिक) / denominative-like ‘to make wondrous/skillful, to show power’
भूमEarth
भूम:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभूमन्/भूमि (प्रातिपदिक; वैदिक रूप ‘भूम’)