HomeRig VedaMandala 5Sukta 44Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 5.44

Devata: Agni or a luminous guardian power (anti-yātu function; within 5.44 likely Agni/solar power)

ज्यायांसमस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते । यादृश्मिन्धायि तमपस्यया विदद्य उ स्वयं वहते सो अरं करत् ॥

ज्यायां॑सम॒स्य य॒तुन॑स्य के॒तुन॑ ऋषिस्व॒रं च॑रति॒ यासु॒ नाम॑ ते । या॒दृश्मि॒न्धायि॒ तम॑प॒स्यया॑ विद॒द्य उ॑ स्व॒यं वह॑ते॒ सो अरं॑ करत् ॥

jyā́yāṃsam asyá yatúnasya ketúnā ṛṣi-svaráṃ cárati yā́su nā́ma te | yādṛ́śmin dhā́yi tám apasyáyā vidád yá u svayáṃ váhate só áraṃ karat ||

Greater than this sorcerous force is his sign: he moves with the seer’s tone among those powers that bear your name. He who by effective work discovers that in which it is set—he who himself carries it—he indeed makes it sufficient and right.

ज्यायां॑सम् । अ॒स्य । य॒तुन॑स्य । के॒तुना॑ । ऋ॒षि॒ऽस्व॒रम् । च॒र॒ति॒ । यासु॑ । नाम॑ । ते॒ । या॒दृश्मि॑न् । धा॒यि॒ । तम् । अ॒प॒स्यया॑ । वि॒द॒त् । यः । ऊँ॒ इति॑ । स्व॒यम् । वह॑ते । सः । अर॑म् । क॒र॒त् ॥ज्यायांसम् । अस्य । यतुनस्य । केतुना । ऋषिस्वरम् । चरति । यासु । नाम । ते । यादृश्मिन् । धायि । तम् । अपस्यया । विदत् । यः । ऊँ इति । स्वयम् । वहते । सः । अरम् । करत् ॥jyāyāṃsam | asya | yatunasya | ketunā | ṛṣi-svaram | carati | yāsu | nāma | te | yādṛśmin | dhāyi | tam | apasyayā | vidat | yaḥ | oṃ iti | svayam | vahate | saḥ | aram | karat

ज्यायांसम्the greater/stronger (one)
ज्यायांसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootज्यायस्- (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण, ‘अधिक/श्रेष्ठ’)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यतुनस्यof the sorcerer/demon
यतुनस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootयतु- (प्रातिपदिक; ‘जादू/मायावी/राक्षस’)
केतुम्the sign/mark; banner; light
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु- (प्रातिपदिक; ‘चिह्न/प्रकाश/ध्वज/बुद्धि’)
ऋषिthe seer
ऋषि:
कर्ता
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
स्वरम्a tone/chant; (heavenly) sound
स्वरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वर- (प्रातिपदिक; ‘स्वर/ध्वनि/स्वर्गीय-प्रकाश’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चरतिmoves; goes about
चरति:
क्रिया
TypeVerb
Root√चर् (चरति)
यासुin which (women/things)
यासु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नामindeed; namely
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम (निपात/अव्यय; ‘indeed/namely’)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यादृशम्what kind (of thing)
यादृशम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयादृश- (प्रातिपदिक; ‘as/what kind of’)
इन्धायिwas kindled; was ignited
इन्धायि:
क्रिया
TypeVerb
Root√इन्ध् (दीप्तौ/प्रदीपने) → इन्धायि (वैदिक: कर्मणि/भावे, परोक्ष-भूत/आओरिस्ट-प्रायः)
तम्that (one/that)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपस्ययाby skill/active power; by effective work
अपस्यया:
करण
TypeNoun
Rootअपस्या- (प्रातिपदिक; ‘कर्मकुशलता/कार्य-चातुर्य’, वैदिक) / अपस्-सम्बद्ध
विदद्found; discovered; obtained
विदद्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेदने/लाभे) → विदद् (वैदिक: लुङ्/आओरिस्ट 3sg)
यःwho
यः:
कर्ता
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed; moreover
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात; बल/अनुनय/उपपादन)
स्वयम्by himself; of his own accord
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
वहतेcarries; bears; conveys
वहते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहति)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरम्properly; sufficiently
अरम्:
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय; ‘suitably/enough/rightly’)
करत्did; made
करत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति) → करत् (वैदिक: लुङ्/आओरिस्ट 3sg)