HomeRig VedaMandala 5Sukta 44Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.44

Devata: Agni (concealed in waters motif strongly Agni/Apām Napāt complex)

यादृगेव ददृशे तादृगुच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्वा । महीमस्मभ्यमुरुषामुरु ज्रयो बृहत्सुवीरमनपच्युतं सहः ॥

या॒दृगे॒व ददृ॑शे ता॒दृगु॑च्यते॒ सं छा॒यया॑ दधिरे सि॒ध्रया॒प्स्वा । म॒हीम॒स्मभ्य॑मुरु॒षामु॒रु ज्रयो॑ बृ॒हत्सु॒वीर॒मन॑पच्युतं॒ सह॑: ॥

yādṛ́g evá dadṛ́śe tā́dṛg ucyate sáṃ chāyáyā dadhire sidhráyā ap-sv ā́ | mahī́m asmábhyam uruṣā́m urú jráyo bṛhát suvī́ram anapacyútam sáhaḥ ||

As he is seen, so is he spoken of: they have held him together by the shadow in the waters. For us, make vast the Greatness—wide in protection, wide in swift force—lofty, rich in heroes, un-falling, the power.

या॒दृक् । ए॒व । ददृ॑शे । ता॒दृक् । उ॒च्य॒ते॒ । सम् । छा॒यया॑ । द॒धि॒रे॒ । सि॒ध्रया॑ । अ॒प्ऽसु । आ । म॒हीम् । अ॒स्मभ्य॑म् । उ॒रु॒ऽसाम् । उ॒रु । ज्रयः॑ । बृ॒हत् । सु॒ऽवीर॑म् । अन॑पऽच्युतम् । सहः॑ ॥यादृक् । एव । ददृशे । तादृक् । उच्यते । सम् । छायया । दधिरे । सिध्रया । अप्सु । आ । महीम् । अस्मभ्यम् । उरुसाम् । उरु । ज्रयः । बृहत् । सुवीरम् । अनपच्युतम् । सहः ॥yādṛk | eva | dadṛśe | tādṛk | ucyate | sam | chāyayā | dadhire | sidhrayā | ap-su | ā | mahīm | asmabhyam | uru-sām | uru | jrayaḥ | bṛhat | su-vīram | anapa-cyutam | sahaḥ

यादृक्of what kind; as (it) appears
यादृक्:
विशेषणम् (कर्म/भाववाचकस्य) अव्ययवत्
TypeAdjective/Pronoun-like
Rootयादृश् (प्रातिपदिक) < यत् + दृश्
एवindeed; just
एव:
सम्बन्ध/निश्चयार्थक
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
ददृशेhas appeared; was seen
ददृशे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन)
तादृक्of that kind; so
तादृक्:
विशेषणम् (उच्यते इत्यस्य) अव्ययवत्
TypeAdjective/Pronoun-like
Rootतादृश् (प्रातिपदिक) < तत् + दृश्
उच्यतेis said; is called
उच्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचन)
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषक
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
छाययाwith (their) shade
छायया:
करण
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
दधिरेthey have placed; they have set
दधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे)
सिध्रयाwith straight/true (course); with firm (motion)
सिध्रया:
विशेषणम् (अधिकरणस्य) / करणवाचक-सहप्रयोग
TypeAdjective
Rootसिध्र (प्रातिपदिक; ‘सीध्र/सिध्र’ = straight/true/firm; RV-usage)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
towards; unto
:
क्रियाविशेषक
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
महीम्the great (earth/expanse); greatness
महीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
उरुषाम्broad; wide
उरुषाम्:
विशेषणम् (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootउरुषा (प्रातिपदिक; ‘wide, broad’)
उरुwide; far-reaching
उरु:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
ज्रयःswift course; impetus; speed
ज्रयः:
कर्म (बृहत्सुवीरम्… सहः इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धः) / उद्देश्य-फल
TypeNoun
Rootज्रयस् (प्रातिपदिक; ‘swift course/drive, speed’; RV)
बृहत्great; lofty
बृहत्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
सुवीरम्having good heroes; excellent in heroes
सुवीरम्:
कर्म (सहः इत्यस्य) / फल
TypeAdjective
Rootसुवीर (प्रातिपदिक; सु- + वीर)
अनपच्युतम्unfailing; not fallen away
अनपच्युतम्:
विशेषणम् (सहः/सुवीरम् इत्यस्य)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअनपच्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < न + अप + √च्युत्/√च्यु (to fall/move away)
सहःstrength; might
सहः:
कर्म/फल (याच्यमानम्)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)