HomeRig VedaMandala 5Sukta 41Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Vāstoṣpati, Tvaṣṭṛ, Dhiṣaṇā, Vanaspati, Oṣadhis (multi-deity support powers for increase and healing)
Chandas: Trishtubh (probable)

अभि वो अर्चे पोष्यावतो नॄन्वास्तोष्पतिं त्वष्टारं रराणः । धन्या सजोषा धिषणा नमोभिर्वनस्पतीँरोषधी राय एषे ॥

अ॒भि वो॑ अर्चे पो॒ष्याव॑तो॒ नॄन्वास्तो॒ष्पतिं॒ त्वष्टा॑रं॒ ररा॑णः । धन्या॑ स॒जोषा॑ धि॒षणा॒ नमो॑भि॒र्वन॒स्पतीँ॒रोष॑धी रा॒य एषे॑ ॥

abhí vo arce poṣyā́vato nṝ́n vā́stoṣpátiṃ tváṣṭāraṃ rárāṇaḥ | dhányā sajóṣā dhiṣáṇā námobhir vánaspatīṃr óṣadhī rāyá eṣé ||

I chant toward you the nourishing powers among men—Vāstoṣpati and Tvaṣṭṛ—rejoicing in the shaping. Auspicious and in one accord, Dhiṣaṇā with acts of homage, and the lords of the forest, the healing plants: for the sake of plenitude (rayi) I seek them.

अ॒भि । वः॒ । अ॒र्चे॒ । पो॒ष्याऽव॑तः । नॄन् । वास्तोः॑ । पति॑म् । त्वष्टा॑रम् । ररा॑णः । धन्या॑ । स॒ऽजोषाः॑ । धि॒षणा॑ । नमः॑ऽभिः । वन॒स्पती॑न् । ओष॑धीः । रा॒यः । एषे॑ ॥अभि । वः । अर्चे । पोष्यावतः । नॄन् । वास्तोः । पतिम् । त्वष्टारम् । रराणः । धन्या । सजोषाः । धिषणा । नमःभिः । वनस्पतीन् । ओषधीः । रायः । एषे ॥abhi | vaḥ | arce | poṣyāvataḥ | nṝn | vāstoḥ | patim | tvaṣṭāram | rarāṇaḥ | dhanyā | sa-joṣāḥ | dhiṣaṇā | namaḥ-bhiḥ | vanaspatīn | oṣadhīḥ | rāyaḥ | eṣe

अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वःto you / for you
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अर्चेI praise
अर्चे:
TypeVerb
Rootअर्च्
पोष्यावतःnourishing, fostering
पोष्यावतः:
Karma
TypeAdjective
Rootपोष्य-वत् (पोष्य < पोष्) / वत्-प्रत्यय
नॄन्men, heroes
नॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootनृ
वास्तोष्पतिम्Vāstoṣpati (Lord of the dwelling)
वास्तोष्पतिम्:
Karma
TypeNoun (deity-epithet)
Rootवास्तोष्पति (वास्तु/वास्तोष् + पति)
त्वष्टारम्Tvaṣṭar (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
Karma
TypeNoun (deity)
Rootत्वष्टृ
रराणःrejoicing, delighting
रराणः:
Kartā
TypeParticiple
Rootरराण (√रम् ‘to delight’ का परिपूर्ण/वेदिक रूप; PPP/कृदन्त)
धन्याःbountiful, auspicious
धन्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootधन्य
सजोषाःin concord, united
सजोषाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस-जोṣ (सह + जोष ‘संगत/अनुकूलता’)
धिषणाDhīṣaṇā (inspiration/holy thought; also a goddess)
धिषणा:
Kartā
TypeNoun (deity/abstraction)
Rootधिषणा
नमोभिःwith obeisances
नमोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस्
वनस्पतीन्lords of the forest, trees
वनस्पतीन्:
Karma
TypeNoun
Rootवनस्पति
ओषधीःherbs, healing plants
ओषधीः:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि
रायःof wealth, of riches
रायः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootराय्/रयि
एषेseeks, strives (for)
एषे:
TypeVerb
Rootइष्/एष् (वेदिक: √इष् ‘to seek/impel’)