HomeRig VedaMandala 5Sukta 41Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Agni / Apām Napāt (hidden fire in the waters); with reference to Trita
Chandas: Trishtubh (probable)

वृष्णो अस्तोषि भूम्यस्य गर्भं त्रितो नपातमपां सुवृक्ति । गृणीते अग्निरेतरी न शूषैः शोचिष्केशो नि रिणाति वना ॥

वृष्णो॑ अस्तोषि भू॒म्यस्य॒ गर्भं॑ त्रि॒तो नपा॑तम॒पां सु॑वृ॒क्ति । गृ॒णी॒ते अ॒ग्निरे॒तरी॒ न शू॒षैः शो॒चिष्के॑शो॒ नि रि॑णाति॒ वना॑ ॥

vṛ́ṣṇo astoṣi bhūmyásya gárbhaṃ tritó nápātam apā́ṃ su-vṛktí | gṛṇī́te agnír etárī na śūṣáiḥ śóciṣkeśo ní riṇāti vánā ||

Thou hast been praised as the strong one, the embryo of the earth—Trita’s child, the offspring of the Waters—by a well-shaped utterance. Agni is sung, advancing with energies: with hair of flame he clears and releases the forests (the tangled growths) within us.

वृष्णः॑ । अ॒स्तो॒षि॒ । भू॒म्यस्य॑ । गर्भ॑म् । त्रि॒तः । नपा॑तम् । अ॒पाम् । सु॒ऽवृ॒क्ति । गृ॒णी॒ते । अ॒ग्निः । ए॒तरि॑ । न । शू॒षैः । शो॒चिःऽके॑शः । नि । रि॒णा॒ति॒ । वना॑ ॥वृष्णः । अस्तोषि । भूम्यस्य । गर्भम् । त्रितः । नपातम् । अपाम् । सुवृक्ति । गृणीते । अग्निः । एतरि । न । शूषैः । शोचिःकेशः । नि । रिणाति । वना ॥vṛṣṇaḥ | astoṣi | bhūmyasya | garbham | tritaḥ | napātam | apām | su-vṛkti | gṛṇīte | agniḥ | etari | na | śūṣaiḥ | śociḥ-keśaḥ | ni | riṇāti | vanā

वृष्णःof the bull/strong one (Indra/Agni)
वृष्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)
अस्तोषिthou hast praised
अस्तोषि:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
भूम्याःof the earth
भूम्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभूमि- (प्रातिपदिक)
गर्भम्the embryo/womb (hidden germ)
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
त्रितःTrita
त्रितः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्रित- (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)
नपातम्the offspring/descendant
नपातम्:
कर्म (appositional object)
TypeNoun
Rootनपात्- (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
सुवृक्तिम्a well-turned hymn/praise
सुवृक्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति- (प्रातिपदिक)
गृणीतेhe sings/praises
गृणीते:
क्रिया
TypeVerb
Root√गॄ/गृ (स्तुतौ/गिरा)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
एतरीःthe advancing/impelling (one)
एतरीः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootएतरी- (प्रातिपदिक; ‘going/advancing’, also used as epithet)
like/as
:
सम्बन्ध (उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शूषैःwith powers/impulses, with might
शूषैः:
करण
TypeNoun
Rootशूष- (प्रातिपदिक)
शोचिष्केशःhaving flames as hair (flame-haired)
शोचिष्केशः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशोचिस्-केश- (बहुव्रीहि-समास; प्रातिपदिक)
निdown, away
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
रिणातिdrives away, removes
रिणाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√री/रि (गत्यर्थ/वियोगे; Vedic: ‘to drive away, remove’)
वनाःwoods/forests (trees)
वनाः:
कर्म
TypeNoun
Rootवन- (प्रातिपदिक)