HomeRig VedaMandala 5Sukta 4Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 5.4

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥

जुष्टो॒ दमू॑ना॒ अति॑थिर्दुरो॒ण इ॒मं नो॑ य॒ज्ञमुप॑ याहि वि॒द्वान् । विश्वा॑ अग्ने अभि॒युजो॑ वि॒हत्या॑ शत्रूय॒तामा भ॑रा॒ भोज॑नानि ॥

juṣṭó damū́nā átithir duroṇá imáṃ no yajñám úpa yāhi vidvā́n | viśvā agne abhiyújo vihatya śatrūyatā́m ā́ bharā́ bhojanā́ni ||

O Agni, made glad and at home in the dwelling, the knowing Guest—come near to this our sacrifice. Having struck down all who press upon us in hostility, bring to us the enjoyments: the nourishings and plenitudes that sustain the inner being.

जुष्टः॑ । दमू॑नाः । अति॑थिः । दु॒रो॒णे । इ॒मम् । नः॒ । य॒ज्ञम् । उप॑ । या॒हि॒ । वि॒द्वान् । विश्वा॑ । अ॒ग्ने॒ । अ॒भि॒ऽयुजः॑ । वि॒ऽहत्य॑ । श॒त्रु॒ऽय॒ताम् । आ । भ॒र॒ । भोज॑नानि ॥जुष्टः । दमूनाः । अतिथिः । दुरोणे । इमम् । नः । यज्ञम् । उप । याहि । विद्वान् । विश्वा । अग्ने । अभियुजः । विहत्य । शत्रुयताम् । आ । भर । भोजनानि ॥juṣṭaḥ | damūnāḥ | atithiḥ | duroṇe | imam | naḥ | yajñam | upa | yāhi | vidvān | viśvā | agne | abhi-yujaḥ | vi-hatya | śatru-yatām | ā | bhara | bhojanāni

जुष्टःpleased, well-disposed
जुष्टः:
विशेषण (अग्नेः) / कर्तृसम्बन्धी
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
दमूनाःhouse-lord, domestic (Agni as master of the house)
दमूनाः:
विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective
Rootदमूना (प्रातिपदिक; ‘घर/दम’ + ‘ऊना/वन’ प्रकारः; अग्निविशेषण)
अतिथिःguest
अतिथिः:
कर्तृ/सम्बोधनार्थ-विशेष्य (अग्निः ‘अतिथिः’)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
दुरोणेin the house, in the dwelling
दुरोणे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’)
इमम्this
इमम्:
कर्म (यज्ञम्-विशेषण)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
नःour / to us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (यज्ञस्य ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
यज्ञम्sacrifice, ritual
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
क्रियाविशेषण (आगमनस्य समीपत्वम्)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
याहिcome!
याहि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootया (धातु)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अभियुजःattackers, assailants
अभियुजः:
कर्म (शत्रून्-विशेषणार्थ: assailants)
TypeNoun/Adjective
Rootअभि-युज् (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘जो अभितः युनक्ति/युज्यते’)
विहत्याhaving smitten, after slaying
विहत्या:
क्रियाविशेषण (भरा इत्यस्य पूर्वकर्म)
TypeVerbal adjective (gerund-like) / Indeclinable in sense
Rootवि-हन् (धातु) → विहत्य (कृदन्त; ‘having struck down’)
शत्रूयताम्of the hostile (ones)
शत्रूयताम्:
सम्बन्ध (अभियुजः—‘of hostile (men)’)
TypeKṛdanta (participle)
Rootशत्रूय (धातु/नामधातु: ‘to act as an enemy, be hostile’)
hither, towards (us)
:
क्रियाविशेषण (आ-भरा: ‘bring hither’)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
भराbring!
भरा:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
भोजनानिfoods, enjoyments, gifts
भोजनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक; ‘food, enjoyment, gifts’)