HomeRig VedaMandala 5Sukta 36Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.36

Rishi: Atri (Ātreya) (verify)
Devata: Indra
Chandas: Jagati (likely; verify)

एष ग्रावेव जरिता त इन्द्रेयर्ति वाचं बृहदाशुषाणः । प्र सव्येन मघवन्यंसि रायः प्र दक्षिणिद्धरिवो मा वि वेनः ॥

ए॒ष ग्रावे॑व जरि॒ता त॑ इ॒न्द्रेय॑र्ति॒ वाचं॑ बृ॒हदा॑शुषा॒णः । प्र स॒व्येन॑ मघव॒न्यंसि॑ रा॒यः प्र द॑क्षि॒णिद्ध॑रिवो॒ मा वि वे॑नः ॥

eṣá grā́veva jaritā́ ta indrā́yarti vā́caṁ bṛhád āśuṣāṇáḥ | prá savyéna maghavan yáṁsi rāyáḥ prá dakṣiṇíd harivo mā́ ví venaḥ ||

This singer, like a pressing-stone, drives forth to thee, O Indra, a great utterance, eager in the offering. O bountiful one, extend to us the riches by thy left and by thy right—O lord of the bay steeds, do not turn away from us.

ए॒षः । ग्रावा॑ऽइव । ज॒रि॒ता । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । इय॑र्ति । वाच॑म् । बृ॒हत् । आ॒शु॒षा॒णः । प्र । से॒व्येन॑ । म॒घ॒ऽव॒न् । यंसि॑ । रा॒यः । प्र । द॒क्षि॒णित् । ह॒रि॒ऽवः॒ । मा । वि । वे॒नः॒ ॥एषः । ग्रावाइव । जरिता । ते । इन्द्र । इयर्ति । वाचम् । बृहत् । आशुषाणः । प्र । सेव्येन । मघवन् । यंसि । रायः । प्र । दक्षिणित् । हरिवः । मा । वि । वेनः ॥eṣaḥ | grāvāiva | jaritā | te | indra | iyarti | vācam | bṛhat | āśuṣāṇaḥ | pra | sevyena | magha-van | yaṃsi | rāyaḥ | pra | dakṣiṇit | hari-vaḥ | mā | vi | venaḥ

एषःthis (one)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ग्रावाa pressing-stone
ग्रावा:
Kartā (उपमान/विशेषण-भावे) अथवा Adhikaraṇa (उपमेय-निर्देशे)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
जरिताthe singer/praiser
जरिता:
Kartā
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक) अथवा √जृ (स्तु/गिर्-प्रयोगे) कर्तरि तृच्
तेto you / of you
ते:
Sampradāna (यदि चतुर्थी) / सम्बन्ध (यदि षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ईयर्तिsets in motion, impels, sends forth
ईयर्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√ईर् (ईरयति/ईयर्ति)
वाचम्speech, hymn
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
बृहदाmightily, in a lofty way
बृहदा:
Karaṇa/Adhikaraṇa (क्रियाविशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
आशुषाणःeager, swiftly striving
आशुषाणः:
Kartā (एषः/जरिता इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√श्वस्/शु (शीघ्र-प्रवृत्तौ) → आशु-; कृदन्त: आशुषाण (परस्मै/आत्मने?; अत्र वर्तमान-कृदन्तः)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
सव्येनwith the left (hand/side)
सव्येन:
Karaṇa
TypeAdjective/Noun
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
मघवन्O bountiful one
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
यंसिyou extend, you bestow
यंसि:
Kriyā
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति/यंसि)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
दक्षिणित्possessing/giving the dakṣiṇā (fee), right-handed
दक्षिणित्:
Kartā (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootदक्षिणित् (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेषरूप, ‘दक्षिणा-युक्त/दक्षिणा-प्रदाता’)
हरिवःO you of the tawny steeds
हरिवः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootहरिवस् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम् ‘हरि-युक्त’)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि
वेनःdo not waver/stray; do not fail (in granting)
वेनः:
Kriyā
TypeVerb
Root√वन्/√वे (वेने/वेनति; ‘to desire/strive’), अथवा √विन् (to find) — वैदिके ‘वेन’ = ‘to long for/seek’